Site icon Artviews

“Φώτης Κόντογλου: Εκ βαθέων” – Στις 11 Νοεμβρίου ξεκινά η έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών

Φώτης Κόντογλου
Τα στοιχεία που κυριαρχούν στην έκθεση που διοργανώνει η Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών με τίτλο «Φώτης Κόντογλου – Εκ βαθέων», η οποία θα ξεκινήσει την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει έως και την Τρίτη 31 Ιανουαρίου, παρουσιάστηκαν το πρωί της Πέμπτης 20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ στην «Αγορά Αργύρη» – στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο όπου οι εργαζόμενοι στον Οργανισμό παρουσιάζουν το έργου τους – στη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε η πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού Κατερίνα Γεροπαναγιώτη και ο επιμελητής της έκθεσης – αγιογράφος, Πέτρος Λαμπρινάκος.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΓΕΡΟΠΑΝΑΓΩΤΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟ ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟ
Η πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού τόνισε πως « Η έκθεση αυτή είναι ενταγμένη στις δράσεις του Δήμου Πατρέων με το γενικό τίτλο “1922-2022 Πρόσφυγες”. Η εποχή που έζησε και δημιούργησε ο Φώτης Κόντογλου, ήταν μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδος στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Η προσωπική του ζωή, επίσης σφραγίστηκε από δυσκολίες. Η ορφάνια του από μικρή ηλικία, η προσπάθεια να σπουδάσει, ο ξεριζωμός του από το Αϊβαλί με τη μικρασιατική καταστροφή, αλλά και τα σκληρά χρόνια της κατοχής, όπου αναγκάστηκε να πουλήσει το σπίτι του για να επιβιώσει, σηματοδοτούν τα χρονικά και κοινωνικά ορόσημα, μέσα στα οποία άνθισε η πιο δημιουργική του έκφραση.
Αναμφισβήτητα υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα με ιδιότυπο έργο, διπλά προσανατολισμένο τόσο στη λογοτεχνία όσο και τη ζωγραφική. Εργάστηκε με εντυπωσιακή προσήλωση «σαν ζωγράφος που γράφει ή σαν λογοτέχνης που ζωγραφίζει», αναζητώντας την «ελληνικότητα» στην αυθεντική της έκφραση, μέσα από τη λαϊκή και μεταβυζαντινή μας παράδοση. Ένα πνεύμα σταθερής προσήλωσης, χαρακτηρίζει τις προσπάθειές του για την  επαναφορά στους κανόνες της τέχνης, της αγιογραφίας, φέρνοντας στο προσκήνιο μια παράδοση που είχε απαξιωθεί, κάτι που αποτυπώνεται όχι μόνο στα θρησκευτικά, αλλά και, με πιο ελεύθερο τρόπο, στα κοσμικά του έργα.

Στη συνολική στάση του, είναι φανερή η απογοήτευση και η απώλεια εμπιστοσύνης στη δυτικότροπη σκέψη, ιδιαίτερα μετά από τις καταστροφές που προκάλεσε στην ανθρωπότητα ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Αναζητά τις μορφές και τους ήρωές του, στους απλούς ανθρώπους της ανατολής και των μακρινών τόπων που, ζώντας απομονωμένοι, παρέμεναν αγνοί και ανόθευτοι.

Οι αναζητήσεις αυτές του Κόντογλου, δεν ήταν ξεκομμένες από τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, που είχαν διαμορφωθεί στον ελληνικό χώρο. H Μικρασιατική καταστροφή, η εγκατάλειψη της “Mεγάλης Iδέας”, ο εθνικός διχασμός, επιδρούν καταλυτικά. Το πρόβλημα της αναζήτησης μιας ταυτότητας, τίθεται τόσο στην κοινωνία όσο και στην τέχνη. H «ελληνικότητα» αποτελεί το κύριο ζητούμενο για την πνευματική και εικαστική κίνηση, που χαρακτηρίζεται ως “γενιά του ’30”. H αξιοποίηση της παράδοσης, σε συνδυασμό με την αναζήτηση της θέσης της ελληνικής τέχνης στο διεθνές περιβάλλον, αποτελεί ένα διπλό στόχο.
Μέσα σε αυτόν τον ταραγμένο αλλά και δημιουργικό περίγυρο, εργάζεται ο Κόντογλου. Με την πνευματική του ένταση και το ιδιαίτερο προσωπικό του ύφος, στις θαλασσινές αφηγήσεις και τις εξωτικές εικονογραφήσεις του, καταφέρνει να αναδειχθεί σε μια εξαιρετικά επιδραστική μορφή της νεοελληνικής τέχνης, με άμεσους και έμμεσους μαθητές και συνεχιστές του έργου του. Το στίγμα που άφησε με τη τέχνη του, ήταν βαθιά ανθρώπινο και απόλυτα αυθεντικό και γι αυτό είναι ορατό, ακόμα και σήμερα»…
Από την πλευρά του ο επιμελητής της έκθεσης Πέτρος Λαμπρινάκος σημείωσε ότι «Η έκθεση αυτή προσκαλεί όλους μας να γνωρίσουμε τον εικαστικό και συγγραφέα Κόντογλου, αλλά ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο Φώτη Κόντογλου. Έναν άνθρωπο απλό και ταπεινό και συνάμα απόλυτα παθιασμένο με τη ζωή. Σεβόταν και αγαπούσε το καθετί γύρω του, δενόταν με αυτό. Όλα είχαν υπόσταση και έβλεπε τη δύναμη της ζωής σε αυτά. Στον άνθρωπο, στη Θάλασσα, στα βράχια, σε ένα μαμούδι, στα αγριόχορτα, στις ξεχασμένες πολιτείες και στα ερειπωμένα κάστρα, στους ξεχασμένους και λησμονημένους ανθρώπους.
Οι απόγονοι του Φώτη και της Μαρίας Κόντογλου, οι οικογένειες των Παναγιώτη και Φώτη Μαρτίνου μας έκαναν τη μεγάλη τιμή να αποδεχτούν την πρόσκλησή μας για αυτή την έκθεση στην πόλη μας. Η έκθεση αυτή θα είναι μοναδική, γιατί Θα γίνει όπως η οικογένειά του γνωρίζει ότι Θα ήθελε ο ίδιος ο Κόντογλου να γίνει. Χωρίς διάθεση επίδειξης, χωρί περηφάνια, όλοι καλούμαστε να γνωρίσουμε «εκ βαθέων» τον καλλιτέχνη.

Να γνωρίσουμε την προσωπικότητά του, την τόσο από κάποιους σκόπιμα, παρουσιασμένη διαφορετικά από αυτό που πραγματικά ήταν: Η χαρά της ζωής. Ναι, αυτό ήταν ο Φώτης Κόντογλου. Ήταν ο Μικρασιάτης πρόσφυγας, που με πείσμα και με κίνητρο μόνο την αγάπη και την αλήθεια αναγέννησε την βυζαντινή εικονογραφία στην Ελλάδα. Αυτός που επηρέασε βαθύτατα και την νεοελληνική λογοτεχνία.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά ζωγραφικά έργα του καλλιτέχνη, καθώς επίσης πρωτότυπα χειρόγραφά του, και πρωτότυπες συγγραφικές του εκδόσεις. Η έκθεση χωρίζεται σε 9 ενότητες, που η κάθε μία φωτίζει και μία διαφορετική πλευρά του Κόντογλου.
Ενότητα 1η: Δημαρχείο – Παρουσιάζεται η προετοιμασία και τα προσχέδια των τοιχογραφιών του Δημαρχείου Αθηνών (για την δουλειά αυτή των 3 χρόνων δεν πληρώθηκε ποτέ). Ενότητα 2η: Η τοιχογραφία της οικίας Κόντογλου.
Το έργο αυτό είναι η χαρά της ζωής η πλήρως απελευθερωμένη φαντασία και το συναίσθημα του καλλιτέχνη.
Ενότητα 3η: Χειρόγραφο Αστρολάβου. Το χειρόγραφο είναι ιδιαίτερης καλλιτεχνικής αξίας, λόγω της καλλιτεχνικής γραφής και των σχεδίων του.
Ενότητα 4η: Λαοκόων Προσχέδια για τον πίνακα που υπάρχει στην Δημοτική Πινακοθήκη Αθηνών.
Ενότητα 5η και 6η: Έκφρασις και Ακάθιστος Ύμνος.
Η Έκφρασις είναι διδακτικό βιβλίο για την ελληνορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία που ο Κόντογλου θεωρούσε την υπέρτατη των τεχνών.
Ενότητα 71: Ο Καστρολόγος. Είναι αυτή που καταδεικνύει το πραγματικό συναίσθημα του Κόντογλου. Απλότητα και ταπεινότητα. Αναφέρεται στο ομώνυμο βιβλίο. Ενότητα 8η Πρώιμα έργα. 1α κυριότερα από τα λιγοστά σωζόμενα έργα της 10ετίας 1910-1924. Τα δύο από αυτά «Αιβαλί» και «Χέρια» φωτογραφίζονται και εκτίθενται για πρώτη φορά. Ενότητα διάφορα έργα του καλλιτέχνη.
Ευχαριστούμε θερμά τις οικογένειες Παναγιώτη και Φώτη Μαρτίνου, την Εθνική Πινακοθήκη, το ΜΙΕΤ, την Φρόσω Γανιάρη, τους συλλέκτες Πέτρο και Ανδρέα Βέργο, Μιχαήλ Σκούλο και Δημήτρη Παπαγεωργόπουλο, για την ευγενή παραχώρηση των έργων της έκθεσης”.
Η έκθεση θα φιλοξενηθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών (Μαιζώνος 110)
Exit mobile version