Vincent Van Gogh: Οι κοφτές πινελιές μιας καθαρής ματιάς…

Van Gogh Self-Portrait With Bandage
Μαράη Γεωργούση

Γράφει η Δρ. Ιστορικός Τέχνης, Μαράη Γεωργούση

Ο Vincent Van Gogh (1853-1890) αφομοιώνοντας δημιουργικά τα ερεθίσματα των προηγούμενων ετών, αποτέλεσε προπομπό  των καλλιτεχνικών εξελίξεων της τέχνης του 20ου αιώνα. Στόχος του να εκφράσει αυτά που αισθανόταν, εγείροντας συναισθήματα σε όσους έβλεπαν τα έργα του.

Δεν τον ενδιέφερε η «στερεοσκοπική πραγματικότητα» όπως συνήθιζε να ονομάζει τη φωτογραφική αναπαράσταση της φύσης.

Vincent van Gogh_-Zelfportret_1889 National Gallery of_Art

Το έργο των ιμπρεσιονιστών και του πουαντιγισμού του Σερά, η τεχνική με τις κοφτές πινελιές καθαρού χρώματος και με τις κουκίδες, στα δικά του χέρια μετασχηματίστηκε. Ζωγράφιζε συχνά κάτω από μεγάλη συναισθηματική φόρτιση και ο κάθε πίνακας μαρτυρούσε την εκάστοτε ψυχική του διάθεση.

Γεννημένος στην Ολλανδία από πατέρα πάστορα, ασχολήθηκε με το εμπόριο τέχνης αρχικά, το οποίο και εγκατέλειψε, όπως άλλωστε τις θεολογικές σπουδές του και την ιδέα να γίνει ιεροκήρυκας, έτσι αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην ζωγραφική. Ερωτεύτηκε παράφορα την πρώτη ξαδέρφη του Κι Βος, αυτός ο ανεκπλήρωτος έρωτας έγινε η αιτία να τον διώξει από το σπίτι ο πατέρας του.

Μετά από έναν νευρικό κλονισμό ταξίδεψε στο Παρίσι, όπου βρισκόταν ο αδερφός του ο Τεό, που αν και φτωχός πάντοτε τον συνέδραμε οικονομικά. Η αλληλογραφία με τον αδερφό του ίσως αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες της διεθνούς λογοτεχνίας.

The room

Συγκατοικούσε με τον Πολ Γκωγκέν, με τον οποίο ο Βαν Γκογκ ανέπτυξε στενή φιλία. Όταν όμως ο Γκωγκέν θέλησε να μετακομίσει το 1888, ο Βαν Γκόγκ τον ακολούθησε κρατώντας ένα ξυράφι. Εκείνος διανυκτέρευσε σε ένα ξενοδοχείο και ο Βαν Γκόγκ μέσα στο παραλήρημά του όσο βρισκόταν στο σπίτι έκοψε το αριστερό του αυτί.

Σύμφωνα με άλλη εκδοχή ο λόγος που φαίνεται ο Βαν Γκογκ να έκανε κάτι τέτοιο στον εαυτό του ήταν ο γάμος του αδελφού του! Το τύλιξε με μία πετσέτα και το πήγε στον τοπικό οίκο ανοχής, ενώ το δώρισε στην αγαπημένη του γυναίκα της νύχτας εκεί.

Vincent van Gogh-The Church in Auvers sur Oise View from the Chevet

Το 1889 νοσηλεύτηκε σε φρενοκομείο με την θέλησή του, αργότερα μετακόμισε στο χωριό Οβέρσιρ-Ουάζ. Εκεί  ζωγράφισε 70 πίνακες σε 70 ημέρες, ενώ φέρεται να αυτοπυροβολήθηκε στο στήθος στις 27 Ιουλίου 1889 και κατέληξε δύο ημέρες μετά, σε ηλικία 37 ετών. Ο Βαν Γκογκ αργοπέθαινε, ωστόσο ο αδερφός του, Θιο, αν και βαριά άρρωστος με πνευμονία κατάφερε να τον δει πριν πεθάνει.

Ο Πισσαρό είχε πει «Αισθάνθηκα ότι ο Βενσάν ή θα γινόταν τρελός ή θα άφηνε πολύ πίσω του, τους ιμπρεσιονιστές. Δεν υποπτεύθηκα όμως ότι και τα δύο μου προαισθήματα θα έβγαιναν αληθινά!». Συνολικά ζωγράφισε πάνω από 800 πίνακες, που η σημερινή τους αξία είναι μυθική. Όσο ζούσε όμως, κατάφερε να πουλήσει μόλις ένα πίνακα!

Hokusai-The Great Wave-1829–33-detail-and-Va -Gogh-The Starry Night 1889

Μάλιστα πρόσφατα πουλήθηκε στις 19 Ιουνίου του 2019 σε δημοπρασία από τον οίκο δημοπρασιών Drouot το περίστροφο με το οποίο αυτοτραυματίστηκε και κατέληξε. Η τιμή εκτίμησης ήταν 40.000 με 60.000 ευρώ. Κατοχυρώθηκε σε ιδιώτη που θέλησε να κρατήσει την ανωνυμία του, στην τιμή των 130.000 ευρώ και μαζί με τους φόρους 162.500 ευρώ.

Oίκος Δημοπρασιών Drouot

Κύρια χαρακτηριστικά της ζωγραφικής του ήταν το πολύ δυνατό σχέδιο, η ιδιάζουσα απόδοση της προοπτικής, η ένταση των χρωμάτων αλλά και η βιαιότητα στην εκτέλεση. Θαύμαζε και δέχθηκε επιρροές από τα γιαπωνέζικα χαρακτικά και επιθυμούσε τα δικά του έργα να κάνουν την ίδια εντύπωση με εκείνα.

Portrait of Dr. Gachet-1890

Οι προσωπογραφίες του Βαν Γκόγκ μπορούν κάλλιστα να συγκριθούν μεθοδολογικά με τις γελοιογραφίες, που ήταν είδος κατεξοχήν εξπρεσιονιστικό. Ο γελοιογράφος χρησιμοποιεί το στοιχείο της ομοιότητας αλλά παραποιημένο, ώστε να εκφράσει τα συναισθήματά του για το πρόσωπο που έχει επιλέξει. Ωστόσο η ιδέα μιας σοβαρής γελοιογραφίας ήταν ιδιαίτερα ρηξικέλευθη.

Ο Βαν Γκόγκ έμεινε πιστός στις απόψεις του ζωγραφίζοντας με αυτόν τον τρόπο, καθώς θεωρούσε πως τα αισθήματά μας για τα πράγματα είναι αυτά που συνθέτουν εν τέλει τον τρόπο με τον οποίο τα βλέπουμε. Στην προσωπογραφία του γιατρού Gachet “Le Docteur Paul Gachet” ξεκίνησε προσπαθώντας να επιτύχει μια συμβατή ομοιότητα, αλλά στην πορεία άλλαξε τα χρώματα και το περιβάλλον φόντο, ώστε να εκφραστεί καλύτερα.

Τα έργα του καλλιτέχνη αποτέλεσαν πρότυπα για την δημιουργία δύο κινημάτων του 20ου αιώνα: του εξπρεσιονισμού και του φωβισμού

 Διέγνωσε και ανέδειξε γρήγορα την ομορφιά που κρύβουν το θερισμένο στάχυ και τα σπαρμένα χωράφια, έτσι δημιούργησε μια σειρά πινάκων με την ίδια θεματολογία. Το κίτρινο χρώμα κυριαρχεί και είτε  αντικατοπτρίζει την πίστη του ζωγράφου στους κυκλικούς ρυθμούς της φύσης, είτε οφειλόταν στην ξανθοψία την οποία είχε αναπτύξει προς το τέλος της ζωής του. Οι πίνακες αυτοί αποπνέουν γαλήνη και ηρεμία, αλλά σταθερά οι πινελιές παραμένουν δυνατές και βίαιες. 

Τα έργα του καλλιτέχνη αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης και πρότυπα, για την δημιουργία δύο κινημάτων του 20ου αιώνα: του εξπρεσιονισμού που εμφανίστηκε στην Γερμανία και του φωβισμού που παρουσιάστηκε στην Γαλλία. Τα δύο αυτά κινήματα αλληλοδιαπλέκονταν, κοινό τους σημείο αναφοράς ήταν το συγκινησιακό στοιχείο, σε συνδυασμό με την εκούσια χρήση έντονων χρωμάτων και την παραμόρφωση των μορφών.

Πρόσφατα στις 19 Ιουνίου του 2019 πουλήθηκε σε δημοπρασία του οίκου δημοπρασιών Drouot στα 162.500 ευρώ το περίστροφο με το οποίο αυτοτραυματίστηκε και κατέληξε

View this post on Instagram

Το «διασημότερο όπλο στην ιστορία της τέχνης», το περίστροφο με το οποίο σκοτώθηκε ο φημισμένος ζωγράφος Βίνσεντ Βαν Γκογκ βγαίνει στο σφυρί. Ειδικότερα, το περίστροφο Lefaucheux με το οποίο τραυματίστηκε θανάσιμα ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ αναμένεται να πουληθεί σε δημοπρασία στο Παρίσι, στις 19 Ιουνίου, ενώ η τιμή του εκτιμάται ότι θα ανέλθει μεταξύ 40.000 και 60.000 ευρώ, όπως ανακοίνωσε ο οίκος δημοπρασιών Drouot.Το περίστροφο εντοπίστηκε από έναν αγρότη το 1965 στην περιοχή όπου βρέθηκε τραυματισμένος ο ζωγράφος, στις 27 Ιουλίου 1890 στο Οβέρ-σιρ-Ουάζ, ενώ το 2016 είχε εκτεθεί στο Μουσείο Βαν Γκογκ του Άμστερνταμ.Το 2011 Αμερικανοί ερευνητές αμφισβήτησαν την άποψη ότι ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ αυτοκτόνησε, υποστηρίζοντας ότι τραυματίστηκε τυχαία από κάποια αγόρια που έπαιζαν με ένα όπλο.Αρκετοί, βέβαια, είναι οι μελετητές, οι ιστορικοί τέχνης και οι επιμελητές κειμένων οι οποίοι παραμένουν πιστοί στην αφήγηση που θέλει τον Βαν Γκογκ να αυτοκτόνησε. #history #vangogh #vangoghmuseum #museum #gun #suicide #painter #paintersofinstagram #killed #art #artist #artistsoninstagram #arthistory #artnews #artnewsmagazine #artnewsgr #artviewsgr #artviewer #auction @vangoghmuseum

A post shared by art, culture, well-being (@artviews.gr) on

Πουλήθηκε σε δημοπρασία από τον οίκο δημοπρασιών Drouot

Ο Βαν Γκόγκ διακατεχόταν από το αίσθημα του ανικανοποίητου, αναζητούσε την ένταση και το πάθος στην ζωγραφική του, εφόσον μέσα από αυτά μόνο μπορούσε να μεταδώσει αυτά που ένιωθε.  

Βιβλιογραφία

Combrich E.H., Το Χρονικό της Τέχνης, ΜΙΕΤ, Ανατύπωση Αθήνα 2001.

Orsay, Paintings, Scala Paris 1998

View this post on Instagram

Vincent Willem van Gogh (30 March 1853 – 29 July 1890) was a Dutch Post-Impressionist painter who is among the most famous and influential figures in the history of Western art. In just over a decade he created about 2,100 artworks, including around 860 oil paintings, most of them in the last two years of his life. They include landscapes, still lifes, portraits and self-portraits, and are characterised by bold colours and dramatic, impulsive and expressive brushwork that contributed to the foundations of modern art. However, he was not commercially successful and his suicide at 37 followed years of mental illness and poverty O Βίνσεντ βαν Γκογκ ήταν Ολλανδός ζωγράφος. Εν ζωή, το έργο του δεν σημείωσε επιτυχία ούτε ο ίδιος αναγνωρίστηκε ως σημαντικός καλλιτέχνης. Ωστόσο, μετά το θάνατό του, η φήμη του εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα και σήμερα αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους όλων των εποχών.#vangogh #vangoghmuseum #vangoghsunflowers #vangohgmuseum #sunflower #sunflowerfield #paintings #artoftoday #impressionism #dutchpainter#impressionism #impressionistart #ear #portait #selfportrait #vangoghmovie #amsterdam #artlover #artportal #artviews #artviewsgr #night #canvaspainting #dramatic #brushcolor #vincentvangogh #vincentvangoghmuseum #vincentvangogh #dutchart #dutchartist @vincent_van_gogh_love @vincentvangogh_official @vincentvangogh_official @vincent_van_gogh_museum @tate

A post shared by art, culture, well-being (@artviews.gr) on