Vincent Van Gogh: Οι κοφτές πινελιές μιας καθαρής ματιάς…

Μαράη Γεωργούση

Γράφει η Δρ. Ιστορικός Τέχνης, Μαράη Γεωργούση

Ο Vincent Van Gogh (1853-1890) αφομοιώνοντας δημιουργικά τα ερεθίσματα των προηγούμενων ετών, αποτέλεσε προπομπό  των καλλιτεχνικών εξελίξεων της τέχνης του 20ου αιώνα. Στόχος του να εκφράσει αυτά που αισθανόταν, εγείροντας συναισθήματα σε όσους έβλεπαν τα έργα του.

Δεν τον ενδιέφερε η «στερεοσκοπική πραγματικότητα» όπως συνήθιζε να ονομάζει τη φωτογραφική αναπαράσταση της φύσης.

Vincent van Gogh_-Zelfportret_1889 National Gallery of_Art

Το έργο των ιμπρεσιονιστών και του πουαντιγισμού του Σερά, η τεχνική με τις κοφτές πινελιές καθαρού χρώματος και με τις κουκίδες, στα δικά του χέρια μετασχηματίστηκε. Ζωγράφιζε συχνά κάτω από μεγάλη συναισθηματική φόρτιση και ο κάθε πίνακας μαρτυρούσε την εκάστοτε ψυχική του διάθεση.

Γεννημένος στην Ολλανδία από πατέρα πάστορα, ασχολήθηκε με το εμπόριο τέχνης αρχικά, το οποίο και εγκατέλειψε, όπως άλλωστε τις θεολογικές σπουδές του και την ιδέα να γίνει ιεροκήρυκας, έτσι αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην ζωγραφική. Ερωτεύτηκε παράφορα την πρώτη ξαδέρφη του Κι Βος, αυτός ο ανεκπλήρωτος έρωτας έγινε η αιτία να τον διώξει από το σπίτι ο πατέρας του.

Μετά από έναν νευρικό κλονισμό ταξίδεψε στο Παρίσι, όπου βρισκόταν ο αδερφός του ο Τεό, που αν και φτωχός πάντοτε τον συνέδραμε οικονομικά. Η αλληλογραφία με τον αδερφό του ίσως αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες της διεθνούς λογοτεχνίας.

The room

Συγκατοικούσε με τον Πολ Γκωγκέν, με τον οποίο ο Βαν Γκογκ ανέπτυξε στενή φιλία. Όταν όμως ο Γκωγκέν θέλησε να μετακομίσει το 1888, ο Βαν Γκόγκ τον ακολούθησε κρατώντας ένα ξυράφι. Εκείνος διανυκτέρευσε σε ένα ξενοδοχείο και ο Βαν Γκόγκ μέσα στο παραλήρημά του όσο βρισκόταν στο σπίτι έκοψε το αριστερό του αυτί.

Σύμφωνα με άλλη εκδοχή ο λόγος που φαίνεται ο Βαν Γκογκ να έκανε κάτι τέτοιο στον εαυτό του ήταν ο γάμος του αδελφού του! Το τύλιξε με μία πετσέτα και το πήγε στον τοπικό οίκο ανοχής, ενώ το δώρισε στην αγαπημένη του γυναίκα της νύχτας εκεί.

Vincent van Gogh-The Church in Auvers sur Oise View from the Chevet

Το 1889 νοσηλεύτηκε σε φρενοκομείο με την θέλησή του, αργότερα μετακόμισε στο χωριό Οβέρσιρ-Ουάζ. Εκεί  ζωγράφισε 70 πίνακες σε 70 ημέρες, ενώ φέρεται να αυτοπυροβολήθηκε στο στήθος στις 27 Ιουλίου 1889 και κατέληξε δύο ημέρες μετά, σε ηλικία 37 ετών. Ο Βαν Γκογκ αργοπέθαινε, ωστόσο ο αδερφός του, Θιο, αν και βαριά άρρωστος με πνευμονία κατάφερε να τον δει πριν πεθάνει.

Ο Πισσαρό είχε πει «Αισθάνθηκα ότι ο Βενσάν ή θα γινόταν τρελός ή θα άφηνε πολύ πίσω του, τους ιμπρεσιονιστές. Δεν υποπτεύθηκα όμως ότι και τα δύο μου προαισθήματα θα έβγαιναν αληθινά!». Συνολικά ζωγράφισε πάνω από 800 πίνακες, που η σημερινή τους αξία είναι μυθική. Όσο ζούσε όμως, κατάφερε να πουλήσει μόλις ένα πίνακα!

Hokusai-The Great Wave-1829–33-detail-and-Va -Gogh-The Starry Night 1889

Μάλιστα πρόσφατα πουλήθηκε στις 19 Ιουνίου του 2019 σε δημοπρασία από τον οίκο δημοπρασιών Drouot το περίστροφο με το οποίο αυτοτραυματίστηκε και κατέληξε. Η τιμή εκτίμησης ήταν 40.000 με 60.000 ευρώ. Κατοχυρώθηκε σε ιδιώτη που θέλησε να κρατήσει την ανωνυμία του, στην τιμή των 130.000 ευρώ και μαζί με τους φόρους 162.500 ευρώ.

Oίκος Δημοπρασιών Drouot

Κύρια χαρακτηριστικά της ζωγραφικής του ήταν το πολύ δυνατό σχέδιο, η ιδιάζουσα απόδοση της προοπτικής, η ένταση των χρωμάτων αλλά και η βιαιότητα στην εκτέλεση. Θαύμαζε και δέχθηκε επιρροές από τα γιαπωνέζικα χαρακτικά και επιθυμούσε τα δικά του έργα να κάνουν την ίδια εντύπωση με εκείνα.

Portrait of Dr. Gachet-1890

Οι προσωπογραφίες του Βαν Γκόγκ μπορούν κάλλιστα να συγκριθούν μεθοδολογικά με τις γελοιογραφίες, που ήταν είδος κατεξοχήν εξπρεσιονιστικό. Ο γελοιογράφος χρησιμοποιεί το στοιχείο της ομοιότητας αλλά παραποιημένο, ώστε να εκφράσει τα συναισθήματά του για το πρόσωπο που έχει επιλέξει. Ωστόσο η ιδέα μιας σοβαρής γελοιογραφίας ήταν ιδιαίτερα ρηξικέλευθη.

Ο Βαν Γκόγκ έμεινε πιστός στις απόψεις του ζωγραφίζοντας με αυτόν τον τρόπο, καθώς θεωρούσε πως τα αισθήματά μας για τα πράγματα είναι αυτά που συνθέτουν εν τέλει τον τρόπο με τον οποίο τα βλέπουμε. Στην προσωπογραφία του γιατρού Gachet “Le Docteur Paul Gachet” ξεκίνησε προσπαθώντας να επιτύχει μια συμβατή ομοιότητα, αλλά στην πορεία άλλαξε τα χρώματα και το περιβάλλον φόντο, ώστε να εκφραστεί καλύτερα.

Τα έργα του καλλιτέχνη αποτέλεσαν πρότυπα για την δημιουργία δύο κινημάτων του 20ου αιώνα: του εξπρεσιονισμού και του φωβισμού

 Διέγνωσε και ανέδειξε γρήγορα την ομορφιά που κρύβουν το θερισμένο στάχυ και τα σπαρμένα χωράφια, έτσι δημιούργησε μια σειρά πινάκων με την ίδια θεματολογία. Το κίτρινο χρώμα κυριαρχεί και είτε  αντικατοπτρίζει την πίστη του ζωγράφου στους κυκλικούς ρυθμούς της φύσης, είτε οφειλόταν στην ξανθοψία την οποία είχε αναπτύξει προς το τέλος της ζωής του. Οι πίνακες αυτοί αποπνέουν γαλήνη και ηρεμία, αλλά σταθερά οι πινελιές παραμένουν δυνατές και βίαιες. 

Τα έργα του καλλιτέχνη αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης και πρότυπα, για την δημιουργία δύο κινημάτων του 20ου αιώνα: του εξπρεσιονισμού που εμφανίστηκε στην Γερμανία και του φωβισμού που παρουσιάστηκε στην Γαλλία. Τα δύο αυτά κινήματα αλληλοδιαπλέκονταν, κοινό τους σημείο αναφοράς ήταν το συγκινησιακό στοιχείο, σε συνδυασμό με την εκούσια χρήση έντονων χρωμάτων και την παραμόρφωση των μορφών.

Πρόσφατα στις 19 Ιουνίου του 2019 πουλήθηκε σε δημοπρασία του οίκου δημοπρασιών Drouot στα 162.500 ευρώ το περίστροφο με το οποίο αυτοτραυματίστηκε και κατέληξε

Πουλήθηκε σε δημοπρασία από τον οίκο δημοπρασιών Drouot

Ο Βαν Γκόγκ διακατεχόταν από το αίσθημα του ανικανοποίητου, αναζητούσε την ένταση και το πάθος στην ζωγραφική του, εφόσον μέσα από αυτά μόνο μπορούσε να μεταδώσει αυτά που ένιωθε.  

Βιβλιογραφία

Combrich E.H., Το Χρονικό της Τέχνης, ΜΙΕΤ, Ανατύπωση Αθήνα 2001.

Orsay, Paintings, Scala Paris 1998

Share this
Tags
Zeta Tz
Zeta Tz
Η Ζέτα ασχολείται με τη μετάφραση, την αρθρογραφία και την αρχισυνταξία στο χώρο των ΜΜΕ του πολιτισμού. Έχει ασχοληθεί με την διοργάνωση εικαστικών εκθέσεων και εκδηλώσεων που αφορούν στην κοινωνική ευθύνη. Έχει λάβει τιμητική διάκριση από το Ίδρυμα Μπότση για δημοσιογραφική της δραστηριότητα στα θέματα πολιτισμού. Στο artviews.gr είναι υπεύθυνη της συντακτικής ομάδας.

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Έφη Μιχάλαρου: Για την υποστήριξη των Ελλήνων καλλιτεχνών χρειάζεται να δομηθεί μία ολόκληρη πολιτιστική πολιτική, σταθερή και με συνέχεια

Συναντήσαμε την Έφη Μιχάλαρου λίγο πριν την έκθεση που διοργανώνει στη Λαογραφική Στέγη Σαλαμίνας με τίτλο «Υφαίνοντας το Μέλλον» Νούμερο VI. Η εικαστικός και...

Υπέροχη παιδική θεατρική δημιουργία “Η συμμορία του μεσονυχτίου” στο Θέατρο Άνεσις 

Γράφει η Φλώρου Αιμιλία  Βρεθήκαμε στο Θέατρο Άνεσις, στην πρεμιέρα της παιδικής παράστασης ‘’Η συμμορία του μεσονυχτίου’’…..μιας υπέροχης θεατρικής δημιουργίας που κάνει τα μικρά παιδιά...

«Το Τέλος Μιας Σχέσης»: Το τελευταίο από τα «καθολικά» μυθιστορήματα του Γκράχαμ Γκρην

Γράφει ο Γιώργος Δήμος Ο Βρετανός μυθιστοριογράφος Γκράχαμ Γκρην, γεννημένος στο Μπέρχαμστεντ το 1904, είναι ευρέως γνωστός για τα θρίλερ αγωνίας του, όπως «Το υπουργείο...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

More like this