Robert McCabe: Χρονογραφία για τα 180 χρόνια της Αρχαιολογικής Εταιρείας

Η Αφροδίτη Αιδουμένη στη Ρόδο. Βρέθηκε στη θάλασσα το 1929

Πρόσφατα εγκαινιάστηκε το αφιέρωμα του Αμερικανού φωτογράφου Robert McCabe, με τίτλο «ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ – Εκθεση για τα 180 χρόνια (1837 – 2017) της Αρχαιολογικής Εταιρείας», στην έδρα της επί της οδού Πανεπιστημίου 22.

Θέα της Ακρόπολης από το Ναό του Ολυμπίου Διός 

Περιλαμβάνει 53 μαυρόασπρες λήψεις κυρίως από τα έτη 1954 – 55 σε περιοχές έντονου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος όπως η Ακρόπολη, η Αρχαία Αγορά, το Σούνιο, η Κνωσσός, η Σαντορίνη, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος, η Δήλος κ.α.

Πίθοι για αποθηκευτική χρήση στο Παλάτι της Κνωσσού

Στόχος είναι να αναδειχθεί ο διαχρονικά καίριος ρόλος της Αρχαιολογικής Εταιρείας, ως καθοριστικός θεσμός για την διαμόρφωση της εθνικής μας αυτογνωσίας. Η Εταιρεία ιδρύθηκε ελάχιστα χρόνια μετά την δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους και παραμένει ως σήμερα πολύτιμος θεματοφύλακας της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και των μνημείων μας.

Φύλακας στους Δελφούς

Η έκθεση – που πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σαμούρκα της Νέας Υόρκης – ολοκληρώνεται στις 29/3/2019. Oι ώρες λειτουργίας είναι καθημερινές, πλην Σαββάτου και Κυριακής από τις 10 π.μ. μέχρι και τις 6 μ.μ..

Ο Ναός του Παρθενώνα από τα Προπύλαια

Κατά την διάρκειά της θα υπάρξουν ξεναγήσεις από τον ίδιο τον φωτογράφο, τις δημοσιογράφους Κατερίνα Λυμπεροπούλου και Μαργαρίτα Πουρνάρα, καθώς και μια ζωντανή συζήτηση με τον Robert McCabe για τις μοναδικές εμπειρίες του φωτογράφου στα πρώτα του ταξίδια στην μεταπολεμική Ελλάδα. Οι ημερομηνίες θα ανακοινωθούν στο προσεχές διάστημα.

Το Μπούρτζι στη Μεθώνη

Βασίλειος Πετράκος: «Ο καλύτερος τρόπος ήταν να μετάσχουν στον εορτασμό τα ίδια τα μνημεία»

Oπως αναφέρει ο γενικός Γραμματέας της Αρχαιολογικής Εταιρείας,  Βασίλειος Πετράκος στο εισαγωγικό του σημείωμα για την έκθεση και την συνοδευτική έκδοση: «Η Αρχαιολογική Εταιρεία για να εορτάσει τη συμπλήρωση των 180 χρόνων της έκρινε ότι ο καλύτερος τρόπος ήταν να μετάσχουν στον εορτασμό τα ίδια τα μνημεία, όπως τα είδε, δεκαετίες πριν, η καλλιτεχνική ματιά ενός νέου, του Robert McCabe. Η τέχνη του μας ξαναφέρνει στην παλιότερη Ελλάδα όταν το φως ήταν πιο δυνατό, πιο καθαρό και τα μνημεία έδειχναν να πρωτοφανερώνονται».

Μαρμαροτεχνίτης στα Προπύλαια

Ο ίδιος ο φωτογράφος που μοιράζει από την δεκαετία του ’50 τον χρόνο και την ζωή του ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ελλάδα, ξεχωρίζει την Αρχαιολογική Εταιρεία ως τον κρατικό θεσμό με τη μεγαλύτερη βαρύτητα για τους Έλληνες ως προς την διαμόρφωση της εθνικής τους συνείδησης.

Ο Charles McCabe στο Ναό του Απόλλωνα στην Κόρινθο, 1961

Σε αυτήν την παράμετρο συναρτά και τον ρόλο της φωτογραφίας. Το 1837 όταν ιδρύθηκε η Εταιρεία, η φωτογραφία έκανε  τα πρώτα της βήματα. ΄Εκτοτε η τέχνη αυτή απετέλεσε ένα από τα καλύτερα «εργαλεία» για την αποτύπωση και την τεκμηρίωση στην επιστήμη της αρχαιολογίας.

Ο Alan Wace επιβλέποντας τις ανασκαφές στις Μυκήνες, 1955

Η γνωριμία του Robert McCabe με την Ελλάδα

Ο Αμερικανός φωτογράφος Robert McCabe ήταν φοιτητής στο πανεπιστήμιο Princeton, όταν πρωτοεπισκέφθηκε την Ελλάδα το θέρος του 1954. Οι άνθρωποι, τα μνημεία και τα τοπία άσκησαν τέτοιο μαγνητισμό στο βλέμμα του νεαρού, που επισκέφθηκε τα πιο δυσπρόσιτα μέρη, χρησιμοποιώντας κάθε μεταφορικό μέσο.

Ο ταφικός κύκλος Α’, τάφος ΙV από το ύψος της Πύλης των Λεόντων. Στο βάθος, το Άργος.

Την επόμενη χρονιά, επέστρεψε για να συνεχίσει την εξερεύνησή του σε μια χώρα αγνή – μαζικός τουρισμός δεν υπήρχε ακόμα – με ανθρώπους φιλόξενους και ολιγαρκείς.

Οι ανασκαφές, οι ναοί, τα αρχαία τείχη, τα κάστρα, τα θέατρα αποτυπώθηκαν από τον φακό του σε πρώτο πλάνο, με φόντο πόλεις, νησιά και χωριά που φαντάζουν πολύ διαφορετικά σήμερα. Οι λήψεις εκείνες είναι πλέον τεκμήρια, τόσο οπτικά όσο και ψυχικά.

Θέα της Περίσσας από την Αρχαία Θήρα, 1963

Σε αυτά εγγράφεται η τεράστια εντύπωση που προκαλούσε η Ελλάδα εκείνης της εποχής σε έναν νεαρό Αμερικάνο που αγαπούσε την ιστορία και γνώριζε από κοντά μια χώρα φτωχή αλλά ανέγγιχτη από την «ανάπτυξη».

Παρθενώνας. Άποψη από τα ανατολικά

Από αυτή την πλούσια δεξαμενή φωτογραφιών σε λευκό και μαύρο, κυρίως από την διετία 1954-55, ο McCabe επιλέγει 53 εικόνες, σαν ταξίδι μέσα στον χρόνο, θέλοντας να τιμήσει το έργο της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, η οποία έκλεισε 180 έτη προσφοράς στον τόπο μας.

Ανακάλυψη τάφου. Μυκήνες 1955

Πρόκειται για μια περιεκτική και κομψή παρουσίαση που μεταφέρει τον θεατή στην Σαντορίνη πριν τον σεισμό του 1956, στην Επίδαυρο πριν την αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου και στην αρχαία αγορά των Αθηνών πριν την πλήρη ανάδυσή της από το έδαφος.

Και ας μην ξεχνάμε και το βιβλίο της Κατερίνας Λυμπεροπούλου με
φωτογραφίες του R.Α. McCabe που φιλοξενούνται στις σελίδες του και αποτελούν μία μοναδική και σπάνια –την τελευταία– καταγραφή-μαρτυρία.