Γράφει η Μαρία Δήμου
Χρώμα, διορατικότητα και ένα άρτιο πάντρεμα μοντέρνου με το κλασικό. Αυτές ήταν οι αρετές του David Hockney, ενός από τους πιο εμβληματικούς μέχρι προσφάτως εν ζωή εικαστικούς, χαράκτες, φωτογράφους και σκηνογράφους. Πριν κάποιες ώρες ανακοινώθηκε ο θάνατός του, στο σπίτι του στο Λονδίνο σε ηλικία 88 ετών.
Ο Hockney γεννήθηκε στο Δυτικό Ράιντινγκ του Γιορκσάιρ της Αγγλίας το ‘37 και φοίτησε στο Κολλέγιο του Μπράντφορντ και στο Βασιλικό Κολλέγιο Τέχνης, ενώ στα πρώτα του κιόλας βήματα υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους της βρετανικής pop art. Ο Άγγλος ζωγράφος απέρριψε από νωρίς την ακαδημαϊκή φόρμα των εξετάσεων ή οτιδήποτε του έθετε «κουτάκια» στη δουλειά του και πόσο δε μάλλον όταν είχε να κάνει με κάτι εκτός της ζωγραφικής του, που ενδεχομένως αφορούσε περισσότερο τη θεωρία. Κινητήριος δύναμη για εκείνον ήταν πάντοτε το χρώμα και η έλξη του προς την καινοτομία, χωρίς όμως ποτέ να ξεχνά τις βάσεις του, οι οποίες μοιάζει να έπαιξαν θεμελιώδη ρόλο για την καριέρα του. Μάλιστα, λόγω της τόλμης και του αδιαμφισβήτητου ταλέντου του, υπήρξε και ο άνθρωπος που άλλαξε τους κανόνες του Βασιλικού Κολλεγίου Τέχνης, όταν αρνήθηκε να εξεταστεί σε οτιδήποτε βρισκόταν έξω από την καθαρή δημιουργία, υπενθυμίζοντάς μας πως οι κανονισμοί διαπλάθονται για να υπηρετούν την τέχνη αλλά προπαντός τους ίδιους τους δημιουργούς, οι οποίοι είναι κι εκείνοι που τελικά τους διαμορφώνουν.
Μετά την ηρωική του αποφοίτηση, εργάστηκε ως καθηγητής στο Ινστιτούτο Τέχνης και Σχεδίου του Κεντ, στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα, στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ καθώς και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του ‘60 είχε ήδη αρχίσει να καταπιάνεται με τις πισίνες, την πιο δημοφιλή του θεματολογία. Συγκεκριμένα, όλα ξεκίνησαν το ‘64 με το έργο «California Art Collector», μια πρώτη απεικόνιση της υψηλής κοινωνίας με φόντο μια πισίνα και το ροζ χρώμα να κυριαρχεί. Όσο για το πρώτο «Splash» («The Little Splash») ξεκίνησε το ‘66, με ένα μικρότερο που αργότερα εξελίχθηκε σε μεγαλύτερο και ποικίλες παραλλαγές του και τέλος ένα μεγαλύτερο («A Bigger Splash») το ‘67, την πιο ολοκληρωμένη εκδοχή της εν λόγω σειράς.
Ένα απαράμιλλης αισθητικής έργο του Hockney, εκείνο που σημάδεψε την πορεία του στα πορτραίτα, είναι εκείνο του Nick Wilder (έμπορο μοντέρνας τέχνης και φίλο του καλλιτέχνη). Ο πίνακας απεικονίζει τον Wilder στην πισίνα του στο Λος Άντζελες όσο ο ζωγράφος βρισκόταν στην Καλιφόρνια. Όπως και το «California Art Collector», έτσι και το «Πορτραίτο του Nick Wilder» του ‘66 αποτελείται από ακρυλικά σε καμβά, υλικό που κατά τον Hockney ταιριάζει «γάντι» στην αισθητική της ανώτερης τάξης και του μοντέρνου αστικού τοπίου. Εν προκειμένω, το ροζ είναι ανεπαίσθητο, ενώ πρωταγωνιστούν το μπλε και το κομψότατο λευκό. Η φιγούρα δε, εκ πρώτης όψεως δεν θυμίζει ένα τυπικό πορτραίτο με την κλασική έννοια, όμως διαθέτει όλα τα γνωρίσματα αυτού.
Ο Wilder εναρμονίζεται πλήρως με τον χώρο του και στέκεται αντιμέτωπος με τον αόρατο φακό του ζωγράφου και παρά την επικράτηση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής του απεικονιζόμενου κτιρίου, η φιγούρα παραμένει στατική σαν να επρόκειτο για μια κλασικού τύπου φωτογραφία, σαν ένα στερεοτυπικό πορτραίτο μιας προηγούμενης εποχής. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό έργο του στο οποίο φαίνεται ξεκάθαρα η τάση του να δημιουργεί προοπτική με έναν ιδιόμορφο τρόπο σαν να δημιουργεί ένα κολάζ αντικειμένων και προσώπων (με το οποίο ασχολήθηκε με την κυριολεκτική του έννοια κατά τη δεκαετία του ‘80) που αυτομάτως κάνει την εικόνα επίπεδη και… αντισυμβατικά ενδιαφέρουσα!
Σε παρόμοια διάθεση και μια πιο τολμηρή προσέγγιση, στον πίνακα με τίτλο «Peter Getting Out of Nick’s Pool» απεικονίζεται ο Peter Schlesinger, τότε φοιτητής και σύντροφος του Hockney που βγαίνει στην πολυτελή αυλή του Nick Wilder. Ο πίνακας αποπνέει μια ηρεμία και παρ’ ότι η αισθητική του υπήρξε εξαιρετικά μοντέρνα για την εποχή, υπήρξε επίσης διαχρονική, αφού το έργο δεν διαθέτει ίχνος «ρυτίδας». Αποπνέει μόνο «χλίδα» και την ξεγνοιασιά της νιότης που είδε στα μάτια του πρωταγωνιστή και μούσο του ο καλλιτέχνης.
Τα έργα με τις πισίνες του Hockney είναι ένα μόνο έναυσμα για να εξερευνήσει κανείς το πελώριο βιογραφικό του αλλά κυρίως τη ματιά του, που αξίζει να μελετηθεί από πολλές πλευρές. Ενώ θα ήταν άδικο κανείς να πιαστεί από ένα φαινομενικά μικρό κομμάτι της καριέρας ενός οραματικού και πολυπράγμονα δημιουργού, οι πισίνες συνδέονται άρρητα τόσο με τον ίδιο τον Hockney όσο και με την pop art εν γένει. Ο κοσμοπολίτικος και γκλαμουράτος καλιφορνέζικος τρόπος ζωής και μια σταθερότητα στην εικόνα που μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας πιο άνετης ζωής, αναταράσσεται με ένα αναπάντεχο «πιτσίλισμα», άλλοτε μικρότερο κι άλλοτε μεγαλύτερο, που προμηνύει κάτι ρηξικέλευθο. Ως μια τέτοια αντικομφορμιστική φιγούρα oφείλουμε να θυμόμαστε και τον David Hockney. Ωστόσο, δεν μπορούμε παρά να διακρίνουμε σε πολλά από αυτά τα έργα του ένα φόντο που θυμίζει το αγγλικό τοπίο, μια απόδειξη ότι ο ζωγράφος δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του και η περιπέτεια στο Λος Άντζελες, δεν παύει να ήταν ένας ακόμη «σταθμός» στη ζωή και την καριέρα του… απλώς όπως αποδείχτηκε, ήταν σίγουρα κομβικός!
