Η ιστορία του σύγχρονου ελληνικού κράτους αρχίζει ουσιαστικά το 1828, όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας φτάνει στο Ναύπλιο για να αναλάβει τη διακυβέρνηση μιας χώρας εξαντλημένης από την Επανάσταση. Όμως η διαδρομή του είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια νωρίτερα, στις 11 Φεβρουαρίου 1776, στην Κέρκυρα.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν υπήρξε απλώς ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας. Υπήρξε ένας διπλωμάτης διεθνούς εμβέλειας, ένας οραματιστής μεταρρυθμιστής και μια προσωπικότητα που σφράγισε καθοριστικά τα πρώτα βήματα της ελληνικής κρατικής συγκρότησης.

Από την Κέρκυρα στη ρωσική διπλωματία

Γεννημένος σε αριστοκρατική οικογένεια των Επτανήσων, ο Καποδίστριας σπούδασε ιατρική, νομική και φιλοσοφία στην Πάδοβα. Ωστόσο, η πολιτική και η διπλωματία τον κέρδισαν νωρίς. Υπηρέτησε αρχικά στη διοίκηση της Επτανήσου Πολιτείας και σύντομα βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής διπλωματίας ως υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Η συμβολή του στο Συνέδριο της Βιέννης (1815) και η ενεργή συμμετοχή του στις ισορροπίες της μεταναπολεόντειας Ευρώπης τον κατέστησαν μια από τις πλέον υπολογίσιμες μορφές της εποχής. Παρ’ όλα αυτά, όταν η Ελληνική Επανάσταση ξέσπασε το 1821, η θέση του έγινε εξαιρετικά λεπτή. Τελικά, το 1827, η Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας τον εξέλεξε Κυβερνήτη της Ελλάδας.

Η άφιξη στο Ναύπλιο και η ανάληψη της διακυβέρνησης

Όταν ο Ιωάννης Καποδίστριας κατέφθασε στο Ναύπλιο τον Ιανουάριο του 1828, βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα κράτος χωρίς συγκροτημένη διοίκηση, χωρίς ταμείο και με βαθιές εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Η Ελλάδα ήταν τυπικά ελεύθερη, αλλά θεσμικά ανοχύρωτη.

Ο Καποδίστριας ξεκίνησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων:

• Ίδρυσε σχολεία και έθεσε τις βάσεις της δημόσιας εκπαίδευσης.

• Οργάνωσε στρατό και διοικητικό μηχανισμό.

• Δημιούργησε το πρώτο ελληνικό νόμισμα, τον Φοίνικα.

• Ενίσχυσε τη γεωργία και επιχείρησε να αναδιανείμει εθνικές γαίες.

Στόχος του ήταν η συγκρότηση ενός κεντρικά οργανωμένου κράτους, ικανού να σταθεί στα πόδια του σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Συγκρούσεις και δολοφονία

Η αυστηρή και συγκεντρωτική πολιτική του, ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις. Τοπικοί ισχυροί παράγοντες και προεστοί είδαν την εξουσία τους να περιορίζεται. Οι εντάσεις κορυφώθηκαν και στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 (9 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο), ο Ιωάννης Καποδίστριας δολοφονήθηκε έξω από τον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο.

Η δολοφονία του βύθισε τη χώρα σε πολιτική αστάθεια και άνοιξε τον δρόμο για την έλευση της Βαυαρικής Αντιβασιλείας και του Όθωνα.

Η κληρονομιά του Ιωάννη Καποδίστρια

Σχεδόν δύο αιώνες μετά, το όνομα του Ιωάννη Καποδίστρια παραμένει συνώνυμο της έννοιας του θεμελιωτή του ελληνικού κράτους. Παρά τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις της εποχής του, η συμβολή του στη διοικητική, εκπαιδευτική και οικονομική οργάνωση της Ελλάδας υπήρξε καταλυτική.

Η 11η Φεβρουαρίου 1776 δεν σηματοδοτεί απλώς τη γέννηση ενός πολιτικού. Σηματοδοτεί την απαρχή μιας διαδρομής που συνδέθηκε άρρηκτα με τη διαμόρφωση της νεότερης ελληνικής ταυτότητας.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε μια μορφή που κινήθηκε ανάμεσα στη διπλωματία των αυτοκρατοριών και στην αγωνία ενός νεογέννητου έθνους. Και ίσως γι’ αυτό, η ιστορική του παρουσία εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις, θαυμασμό και αναστοχασμό μέχρι σήμερα.