Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη

Με αφορμή τη νέα της ατομική έκθεση «Το Ανθισμένο Δέντρο», που παρουσιάζεται στη Γκαλερί Αργώ, η ζωγράφος Όλγα Βερυκάκη μάς προσκαλεί σε έναν κόσμο όπου η μνήμη, η φύση και η φαντασία συνυφαίνονται σε ένα διαρκές ταξίδι μεταμόρφωσης. Η έκθεση, η 15η ατομική της πορεία, συγκεντρώνει έργα που δημιουργήθηκαν από την περίοδο της πανδημίας και του εγκλεισμού έως σήμερα, αποτυπώνοντας όχι την εμπειρία της κρίσης, αλλά τη δύναμη της αναγέννησης και της δημιουργικής επανεκκίνησης.

Μέσα από ανθισμένα δέντρα, πουλιά, άλογα, γυναικείες μορφές και ονειρικές πολιτείες, η καλλιτέχνιδα συνθέτει ένα πολυεπίπεδο εικαστικό σύμπαν, όπου το πραγματικό συναντά το φαντασιακό και η προσωπική μνήμη μετατρέπεται σε συλλογικό βίωμα. Με τη χαρακτηριστική της ζωγραφική γραφή, που συνδυάζει εξπρεσσιονιστικές χειρονομίες και στοιχεία κολάζ, η Όλγα Βερυκάκη αναζητά το φως, την ελπίδα και την ομορφιά που επιμένουν ακόμη και στις πιο δύσκολες εποχές.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τη νέα αυτή ενότητα έργων, για τις εικόνες και τις μνήμες που τη γέννησαν, καθώς και για τη σχέση της τέχνης με την ανθρώπινη ανάγκη να ονειρεύεται και να αναδημιουργεί τον κόσμο. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Αλέξια Σερέζη, ιστορικός τέχνης και ιδιοκτήτρια τησ γκαλερί Αργώ.

-Όλγα, τι σας ενέπνευσε να δημιουργήσετε την ενότητα έργων «Το «Ανθισμένο Δέντρο»; Υπήρξε κάποια συγκεκριμένη στιγμή που πυροδότησε τη διαδικασία αυτή;

-Ο τίτλος αυτός αναφέρεται, στο πως ο άνθρωπος, αφού ξεπεράσει τις δυσκολίες μπορεί να υπάρξει, να ανθίσει πάλι στη ζωή του, όπως τα δέντρα και τα λουλούδια, στην αέναη πορεία της φύσης. Αυτό το σκεπτικό ξεκίνησε από την εποχή του lock down, εποχή καθοριστική για την πορεία όλων μας.

Στη δική μου ζωή, που  τη σημάδεψε η «απώλεια», σε ολοκληρωτική μορφή. «Η συνολική απώλεια» της οικογένειας, ο πατέρας σαν σύμβολο σύνδεσης και η  απουσία να εξανεμίζει  το χάρτινο δέντρο.

Ο εγκλεισμός του συνόλου, που διευκόλυνε τις αρνητικές πράξεις ατόμων. Η τέχνη, αλλά και η αγάπη για τη ζωή, ο βοηθός μου στην επιβίωση. Η ενέργεια της δημιουργίας, να με κρατάει σε δράση  και δυνατή και τελικά να συνεχίζω μέσα από τα «ερείπια» κυριολεκτικά!

-Στα έργα σας η μνήμη, η φύση και η φαντασία συνυπάρχουν διαρκώς. Πώς καταφέρνετε να ισορροπείτε ανάμεσα στο πραγματικό και το ονειρικό;

-Η έμπνευση μου προέρχεται και από τις τρεις- αυτές πηγές και άλλες ακόμα, είναι ένας συνδυασμός, τρόπος σκέψης και ζωής που εφηύρα από παιδί και σαν καλλιτέχνης το καλλιέργησα για να εκφραστώ όσο γινόταν πιο αποτελεσματικά, και να συνδυάσω  στα έργα μου όλα αυτά που έχω κλείσει στη μνήμη μου, χρώματα, σχήματα, αισθήσεις από τη φύση και την ιστορία της τέχνης, αλλά κυρίως τα προσωπικά βιώματα. Είναι σαν να ζει κάποιος σε μια «πόλη», στην οποία συνυπάρχουν , όλα, αρμονικά και επιβιώνουν. Έτσι  ζωγραφίζω, έτσι προέκυψαν και οι δικές μου πόλεις. Κάπως έτσι επιβίωσα μεγαλώνοντας στο «σκληρό» περιβάλλον της γενέτειρας μου, αλλά και έτσι επιβιώνω ακόμα. Η ενσωμάτωση αυτή, είναι ο τρόπος έκφρασης μου  εικαστικά αλλά και  στη ζωή μου είμαι εγώ.

-Οι ανθισμένες διακλαδώσεις, τα πουλιά και οι γυναικείες μορφές επανέρχονται συχνά. Τί συμβολίζουν για εσάς αυτά τα στοιχεία; 

-Τα λουλούδια την πρώτη εκείνη έγκλειστη άνοιξη είχαν την τιμητική τους, τα πουλιά επίσης, πετούσαν ελεύθερα απαλλαγμένα από τον υπερβολικό θόρυβο του σύγχρονου ανθρώπου, και εγώ είχα χρόνο να τα παρατηρώ και να ζω! Οι γυναικείες φιγούρες είναι αφιερωματικές μορφές, είναι ένα είδος ευχαριστίας στην ίδια τη ζωή, αφού η γυναίκα φέρει τη ζωή. Έχουν ονόματα όπως, ελευθερία, ευτυχία, ευγνωμοσύνη και αλλά πολλά και αρχίζουν  από το πρόσημο «ευ». Είναι τα στολίδια της ζωής στη γιορτή.

-Η τεχνική σας συνδυάζει ζωγραφική και κολλάζ. Πώς επιλέγετε τα υλικά σας και ποιο ρόλο παίζει η υφή στην τελική εικόνα;  

-Η τεχνική μου περιέχει την εμπειρία και τη συνέχεια των χρόνων δουλειάς και έρευνας σε σχέση με τα υλικά και τα χρώματα ,που η ύλη τους είναι η βάση  της ζωγραφικής τέχνης, και ότι άλλο υλικό επιλέγω  και μπορεί να εξυπηρέτηση το σκοπό μου στη διαμόρφωση ενός έργου! Η υφή είναι ο χαρακτήρας των έργων μου, το αποτύπωμα μου, στο έργο!

-Η πόλη, και ιδιαίτερα η Ακρόπολη και το αττικό τοπίο, εμφανίζεται με αρχετυπικό τρόπο. Τί σημαίνει για εσάς η σχέση ανάμεσα στην πόλη και τη μνήμη; 

-Οι πιο όμορφες πόλεις του κόσμου είναι εκείνες που συνδυάζουν την ιστορική μνήμη με τη σύγχρονη πραγματικότητα, Μια από αυτές, το Εδιμβούργο φοιτήτρια ακόμα, μου ξεκλείδωσε όλη αυτή την ιδέα στην ψυχή μου, το όνειρο και το παραμύθι και πως είναι να ζεις σε ένα τέτοιο περιβάλλον που συμβαδίζουν το παρελθόν κ η τεχνολογία.

Η Αθήνα με τον μοναδικό της ουρανό , είναι η πόλη της ενηλικίωσης, των σπουδών, ένας σταθμός που άφησα, κάνοντας μια άλλη επιλογή πόλης για να ζήσω καθαρά για λόγους εργασιακούς, και που τελευταία επανήλθα πίσω , μοιράζοντας τη ζωή μου σε δυο πόλεις.

Το ένα εργαστήριο μου βρισκόταν στην Πλάκα, το μοιραζόμουν με μια φίλη, για ένα  διάστημα. Ήταν από μόνο του, ένας τρόπος ζωής που καθοριζόταν από το «αιώνιο μνημείο» όπως και σήμερα, πρωί, μεσημέρι απόγευμα, βράδυ, εκεί σταθερό, άλλαζαν οι καιροί, τα χρώματα, αυτό σαν χαμαιλέων της εικόνας αγέρωχο να μεταμορφώνεται αλλεπάλληλα. Αυτή είναι η Αθήνα μου, στα έργα μου μεταμορφώνω την πόλη όπως θα ήθελα να είναι, ονειρική σαν ηλιοβασίλεμα στην Ακρόπολη.

-Πόσο σημαντικό είναι για εσάς το φως στις συνθέσεις σας και πώς επηρεάζει την ανάγνωση του έργου από τον θεατή;

-Το φως είναι η αρχή και το τέλος της δημιουργίας του έργου, το φως του ηλίου, της σελήνης, το εσωτερικό φως της ψυχής που φέρουν ορισμένοι άνθρωποι. Όλα τα έργα μου ξεκινούν από τη φωτισμένη πηγή, ξεκινώ από το φως, και στη συνέχεια γράφω όλη την ιστορία αυτό που θέλω να διηγηθώ και δημιουργώ το έργο με αυτήν από εκεί ξεκινάει ο θεατής του έργου μου να διαβάζει

-Ποιο είναι το μήνυμα ή το συναίσθημα που ελπίζετε να μεταδώσει το «Ανθισμένο Δέντρο» στον θεατή;

-Ο τίτλος του έργου IKIGAI (ιαπωνικά : να έχεις ένα σκοπό στη ζωή) είναι το μήνυμα μου, όχι ο σκοπός για να αγιάσεις τα μέσα, αλλά για να συνεχίσει να ζει κανείς, να ανθίζει μετά τις δυσκολίες ξανά.

-Πώς έχει εξελιχθεί η ζωγραφική σας γλώσσα από τις πρώτες σας ατομικές εκθέσεις έως σήμερα; 

-Συνεχίζω να δουλεύω με βάση τα ίδια αρχικά στάδια στα έργα μου, προετοιμασία, στάδια κλπ., έχω διαφοροποιήσει ίσως λίγο τη γραφή μου αλλά η έρευνα μου συνεχίζει πάνω κάτω το ίδιο. Ασχολούμαι και λίγο με διαφορετικούς τρόπους όπως κατασκευές στο χώρο αλλά λίγο, έχει τόσα πολλά να ψάξω ακόμη στη ζωγραφική του τελάρου.

-Ποιοι καλλιτέχνες ή ποιες φιλοσοφικές/λογοτεχνικές αναφορές έχουν επηρεάσει περισσότερο τη δουλειά σας;

-Υπάρχουν  καλλιτέχνες που το έργο τους με έχει συγκλονίσει, όπως αναφέρω χαρακτηριστικά το έργο του Γιώργου Ρόρρη «η νύφη» που είχα δει κάποτε σ’ ένα μουσείο, αλλά και τα ασπρόμαυρα έργα του Ξενοφών Μπίτσικα με τα νεκρικά σώματα σε μια γκαλερί, που σε στιγμές της ζωής μου η μνήμη τα επανάφερε άμεσα αλλά την υπέροχη Αθήνα από τη ματιά του Σπύρου Βασιλείου που πολλές φορές συναντώ στις διαδρομές μου στην πόλη.  Από την ιστορία της τέχνης που τη διδάσκω και έχω αγαπήσει απεριόριστα, επέλεξα να ασχολούμαι τελευταία, στην αναζήτηση της τέχνης του 15-16 ου αιώνα και «τα βιβλία των ωρών» ένα είδος ημερολογίων με καταπληκτικές ζωγραφικές σημειώσεις!

-Ποια είναι η αγαπημένη σας διαδικασία στη δημιουργία ενός έργου: η πρώτη έμπνευση, η ανάπτυξη της σύνθεσης ή η τελική ολοκλήρωση;

-Η έμπνευση έρχεται από τη μνήμη σε συνδυασμό με το θέμα που έχει κρατήσει και επαναφέρει στιγμές για να γίνουν έργο, μάλλον είναι το σημείο που όλα τα υλικά ταίριαξαν στη σύνθεση και το έργο προχωράει η πιο ευτυχισμένη στιγμή για εμένα! Το τελικό αποτέλεσμα φέρνει άλλο έργο αμέσως μετά όποτε δεν είναι!

-Αν θα μπορούσατε να συνοψίσετε την καλλιτεχνική σας φιλοσοφία σε μία φράση, ποια θα ήταν αυτή;

-Η φιλοσοφία μου να ζεις με τέχνη στις δυσκολίες γιατί έχει αποδειχθεί ανά τους αιώνες είναι αυτό που μένει τελικά.

Who is Who

Η Όλγα Βερυκάκη γεννήθηκε στα Χανιά. Σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με τον Δημήτρη Μυταρά και αγιογραφία στο εργαστήριο του Κώστα Ξυνόπουλου, από όπου αποφοίτησε το 1994. Με υποτροφία Ι.Κ.Υ φοίτησε στο Edinburgh College of Art με ειδίκευση σε: ζωγραφική-ταπισερί-χαρακτική. Επίσης φοιτά στη θεατρική σχολή του θεάτρου Κυδωνία Χανιά το διάστημα 2000-2003. Στο θέατρο συνεργάστηκε με τους Γ. Μετζικώφ,  Α. Βέττα και Μ. Κακογιάννη, και στα Χανιά, στο Θέατρο Κυδωνία, με τον Μ. Βιρβιδάκη σε έργα Α. Ταμπούκι, Τόμας Μπέρνχαρντ κ.ά.

ΒΡΑΒΕΙΑ ΕΠΑΙΝΟΙ: έπαινο του Ιδρύματος Γ. και Ζ. Σπυροπούλου, βραβείο στο διαγωνισμό του υπουργείου Μεταφορών για την ανάπλαση του ιστορικού σταθμού Πειραιά, βραβείο Κτηματικής τράπεζας ΑΣΤΗΡ, βραβείο νέων καλλιτεχνών αποφοίτων της ΑΣΚΤ, βραβείο σε ατομική έκθεση διοργάνωση  της εταιρείας Bosch. Έργα της ανήκουν σε μουσεία, ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα κ στην Αμερική ,Ευρώπη, Ιαπωνία. Ζει και εργάζεται στα Χανιά.

Όλγα Βερυκάκη: «Το ανθισμένο δέντρο» στην Γκαλερί Αργώ