Συνέντευξη στη Μαρία Τριγώνη

Με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου του μυθιστορήματος, «Βίος αβίωτος», από τις εκδόσεις Καστανιώτη, ο Πάνος Μουχτερός μιλά στο Artviews για τη συγγραφική του διαδρομή, την έμπνευση πίσω από το βιβλίο και τα σύγχρονα ζητήματα που πραγματεύεται.

Σε μια συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη, τις ανθρώπινες σχέσεις, τα τραύματα του παρελθόντος και τη δύναμη της λογοτεχνίας, ο συγγραφέας μάς συστήνει τον κόσμο του πρώτου του μυθιστορήματος.                             

•Πώς γεννήθηκε η ιδέα του Βίου αβίωτου;

Η ιδέα όσον αφορά το βιβλίο ως μυθιστόρημα ενιαίο γεννήθηκε σταδιακά και αφού ήδη αρθρογραφούσα στον έντυπο και διαδικτυακό τύπο ήδη για πολλά χρόνια. Ουσιαστικά, η εξέλιξη όλης αυτής της ανάγκης για γραφή οδήγησε και στη συγγραφή του Βίου αβίωτου. Ως προς τον τίτλο, αυτός προέκυψε μέσα στο μυαλό μου, προτού καν αρχίσω να γράφω το έργο. Μου προκαλούσε από την αρχή μια κάποιου είδους «ίντριγκα» ως σχήμα οξύμωρο, αντιθετικό και με κατηύθυνε τελικά στο να προσαρμόσω και να προσαρμόσω πάνω του όλη την πλοκή από το βιβλίο.

•Γιατί επιλέξατε να τοποθετήσετε την τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο της ιστορίας;

Κι αυτό προέκυψε κατά τη συγγραφή, δεν το είχα εξ αρχής στο νου μου. Ήθελα να περιγράψω μια οικογενειακή ιστορία, που βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, διανθισμένη από μένα με μυθοπλασία και η τεχνητή νοημοσύνη με βοήθησε στο να αναμείξω το αληθινό με το ψεύτικο, το γνήσιο με το επίπλαστο, ώστε να παραλληλίζεται η ζωή του κεντρικού ήρωα με όσα ζούμε σήμερα με το ΑΙ και τα δήθεν πρωτότυπα έργα του. Επίσης, πέρα από πολύ επίκαιρο ως θέμα, επέλεξα να αναδείξω όλες τις διαστάσεις από την τεχνητή νοημοσύνη, θετικές αλλά και ανησυχητικές, χωρίς ωστόσο να παίρνω θέση υπέρ ή κατά αυτής. Αφήνω στον αναγνώστη την τελική επιλογή.

•Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τη συγγραφή;

Η συγγραφή από μόνη της αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση, διότι απαιτεί πλήρη αφοσίωση και όχι απόσπαση προσοχής, πράγμα πολύ δύσκολο στις μέρες μας, με τόσες καθημερινές υποχρεώσεις όλων των ειδών και φυσικά με μπόλικο scrolling στο κινητό μας τηλέφωνο για τις περισσότερες ώρες μέσα στη μέρα. Η πιο δημιουργική πρόκληση πάντως όσο έγραφα το βιβλίο ήταν να πλάσω τις ανατροπές χωρίς να καταντάνε προβλέψιμες και να «ντύσω» αφηγηματολογικά τους ήρωες, ώστε να αποκτήσουν φωνή και απόψεις τεκμηριωμένες με βάση τον κάθε χαρακτήρα. Μέχρι να ολοκληρωθεί η τελική επιμέλεια του βιβλίου, έγραψα το έργο από την αρχή περίπου 6 φορές για να τα τελειοποιήσω όλα αυτά, λέξη προς λέξη.

•Σας βοήθησε η επαγγελματική σας εμπειρία στη δημιουργία των χαρακτήρων;

Θεωρώ πως η δικηγορία αλλά και η νομική επιστήμη ευρύτερα τροφοδότησε τη συγγραφή με κάποιον τρόπο είτε συνειδητό είτε όχι. Σε κάθε περίπτωση, θέλησα να μη συμβεί αυτό με νομικίστικους όρους, που θα μετέτρεπαν το βιβλίο σε νομικό περιοδικό ή εγχειρίδιο. Προσπάθησα η νομική πραγματικότητα να γίνει κατανοητή από τον αναγνώστη και να δώσει τεκμηρίωση επιστημονική ακόμα και στις πιο ειδεχθείς ανθρώπινες συμπεριφορές. Να εξηγηθούν εγκλήματα, που προκύπτουν από συγκεκριμένες αιτίες στη ζωή των ανθρώπων και να δοθεί έμφαση περισσότερο στο «γιατί;» παρά στην καταστολή των παράνομων πράξεων.

•Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θέλετε να πάρει ο αναγνώστης; 

Όπως αναφέρω και στον πρόλογο του βιβλίου, θέλω να μη βιαστεί να βγάλει γρήγορα συμπεράσματα και να μη λειτουργήσει με τη σύγχρονη λογική «κατανάλωσης» προϊόντων, όπως θα διαβάζει το βιβλίο. Να προβληματιστεί κυρίως αφότου ολοκληρώσει την ανάγνωση και να αναρωτηθεί για όλα αυτά που το έργο περιγράφει αναφορικά με τα όσα ζούμε τριγύρω και μέσα μας. Να ανατρέψει τις βεβαιότητές του, αυτό είναι το βασικό για μένα ως επιδίωξη και αν το καταφέρω έστω και για λίγο, θα είναι ήδη σημαντική κατάκτηση.

•Αν έπρεπε να περιγράψετε το βιβλίο με τρεις λέξεις, ποιες θα ήταν;

Όχι τυχαία, η βασική ατάκα που επιλέχθηκε από τις εκδόσεις Καστανιώτη για την εμπορική προώθηση του βιβλίου διατυπώνεται, αν όχι σε τρεις, σε τέσσερις λέξεις: «Αλήθειες φτιαγμένες από ψέματα». Σε αυτή την τόσο σύντομη περιγραφή συνοψίζονται οι 384 σελίδες από τον Βίο αβίωτο και με την οποία αποδίδεται η ψευδαίσθηση κάθε μας μικρής ή μεγάλης βεβαιότητας, το πώς τα ακλόνητα και άψογα τικαρισμένα κουτάκια μας μπορεί τελικά να είναι κατά βάθος εντελώς σμπαραλιασμένα. Ή και το ανάποδο: τα όσα θεωρούμε ως αναληθή, να κρύβουν μέσα τους τις πιο σπουδαίες αλήθειες για εμάς και τους γύρω μας. 

•Έχουν ήδη ακουστεί σκέψεις για μεταφορά του βιβλίου σε ταινία ή σειρά. Πώς φαντάζεστε τον Βίο αβίωτο έξω από τις σελίδες του βιβλίου;

Ναι η αλήθεια είναι πως οι προσπάθειες αυτές έχουν αρχίσει μήνες πριν καν κυκλοφορήσει επίσημα το βιβλίο και το έχουν δει ως προσχέδιο μερικοί πολύ σημαντικοί άνθρωποι της τέχνης στην Ελλάδα και συμφώνησαν ότι έχει προοπτικές τέτοιες. Το έχω φανταστεί σε τηλεοπτική σειρά με 6 περίπου ωριαία επεισόδια. Μακάρι, το πιστεύω το έργο.

•Ποιοι συγγραφείς έχουν επηρεάσει τη γραφή σας;

Με έχει επηρεάσει σίγουρα το στυλ και η αφηγηματολογία του Στίβεν Κίνγκ αλλά έχω εντονότερη επαφή με την ποίηση στη ζωή μου και γι’ αυτό στον Βίο αβίωτο υπάρχει μια κάποια ποιητικότητα στις διατυπώσεις μαζί με την προφορικότητα που επεδίωξα να έχει το τελικό κείμενο. Η Γώγου, ο Καρυωτάκης, ο Λειβαδίτης είναι μορφές που καθόρισαν τον λόγο μου και το φιλτράρισμα των λέξεων και των νοημάτων τους.

•Έχετε ήδη ξεκινήσει το επόμενο βιβλίο. Τι μπορείτε να μας αποκαλύψετε;

Έχω ξεκινήσει, ναι, αν και είμαι ακόμα στην αρχή. Θα λέγεται πιθανότατα «Βαλεντίνος» και θα έχει να κάνει με τα όσα ζούμε μέσα από πλατφόρμες επικοινωνίας των ανθρώπων τύπου OnlyFans. Το έχω φανταστεί να περιγράφει μια ιστορία που συμβαίνει στο μέλλον και με διάφορα δυστοπικά, που έχουν να κάνουν με τη σεξεργασία και τα δικαιώματα σε αυτόν τον ιδιαίτερο εργασιακό χώρο. Θα αφιερώνεται σε μια εργαζόμενη στον χώρο των ερωτικών ταινιών, τη Ruby Valentine, εξ ου και ο τίτλος. 

Ευχαριστούμε πολύ

Ένας άντρας, εργαζόμενος στην εταιρεία Developland, καλείται διαρκώς να ανταποκρίνεται σε απαιτητικές ιδέες για τις εξελισσόμενες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, στην προσωπική του ζωή, έχει αναλάβει τη φροντίδα του πολυαγαπημένου αλλά άρρωστου πατέρα του.

Όταν δέχεται την απροειδοποίητη επίσκεψη ενός μυστηριώδους δικηγόρου, η καθημερινότητά του κλονίζεται συθέμελα. Καθώς παρασύρεται σε δίνη αποκαλύψεων, ένα τηλεφώνημα από την αγνοούμενη για χρόνια αδερφή του θολώνει κι άλλο τις σκιές γύρω από τον ίδιο και την οικογένειά του.

Μη βρίσκοντας πειστικές απαντήσεις στα ερωτήματα, ο κύριος ήρωας του βιβλίου θα συλλέξει τα διασκορπισμένα στον τόπο και τον χρόνο θραύσματά του και θα βυθιστεί σ’ έναν κόσμο σκοτεινό, γεμάτο ερωτικές συναναστροφές της μιας νύχτας, μόνιμη αϋπνία αλλά και εγκληματικές καταστάσεις συνδεδεμένες με τα φαντάσματα του παρελθόντος του.

Βίος αβίωτος. Ένα ψυχολογικό καλειδοσκόπιο που εστιάζεται στην εικονική μας πραγματικότητα. Μια ιστορία με πρόσωπα χωρίς ονόματα και με αλήθειες φτιαγμένες από ψέματα.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ:

Ο Πάνος Μουχτερός γεννήθηκε το 1981 στη Σπάρτη. Μεγάλωσε στην Κέρκυρα, όπου εργάζεται ως δικηγόρος. Είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Αρθρογραφεί από μικρή ηλικία στον έντυπο και διαδικτυακό Τύπο, γράφει διηγήματα, ποιήματα κι έχει κάνει ραδιόφωνο στην Κέρκυρα και τη Θράκη, μεταξύ άλλων ενασχολήσεών του. Το blog του με τίτλο Τα Κακώς Κείμενα περιέχει άρθρα και διηγήματά του, ενώ συνεντεύξεις του με σημαντικούς ανθρώπους του πολιτισμού βρίσκονται στο Spotify, στο podcast που παρουσιάζει με την ονομασία Τα Κακώς Κείμενα podcast. Το μυθιστόρημα Βίος αβίωτος είναι το πρώτο του βιβλίο.