Γράφει η Λουίζα Καραπιδάκη

Η συγκρότηση της Συλλογής Ευγενίας και Νίκου Παπαγεωργίου αποτελεί μια συνειδητή και σταδιακή διαδικασία συγκέντρωσης έργων σύγχρονης τέχνης. Η έμφυτη φιλοκαλία, το ένστικτο και η αγάπη τους για την τέχνη τούς οδήγησαν στη δημιουργία μιας αξιόλογης συλλογής, η οποία αριθμεί πληθώρα εξαιρετικών έργων από μοντέρνους και σύγχρονους, έως και πολύ νέους Έλληνες καλλιτέχνες. Όλες οι επιλογές έγιναν αποκλειστικά από τους ίδιους τους συλλέκτες, με αυστηρά υποκειμενικά κριτήρια και γνώμονα την ιδιαίτερη συγκίνηση που τους προκαλούσε κάθε έργο.

Οι Παπαγεωργίου ξεκίνησαν ως φιλότεχνοι αγοράζοντας έργα για την προσωπική τους αισθητική απόλαυση, όταν αποφάσισαν να πλαισιώσουν την οικία τους με αυθεντικές δημιουργίες. Στην πορεία της συλλεκτικής τους δραστηριότητας, η εμπειρία τους εμπλουτίστηκε με συστηματική γνώση μέσα από επισκέψεις σε εκθέσεις και μουσεία, τη μελέτη βιβλίων και καταλόγων, την προσωπική γνωριμία με τους δημιουργούς, καθώς και ατέρμονες συζητήσεις για την τέχνη με ειδικούς. Είναι εντυπωσιακό πώς μια αρχικά βιωματική διαδρομή εξελίχθηκε σε μια τόσο σημαντική συλλογή, όπου το έργο τέχνης λειτουργεί ως ουσιαστικό μέσο επικοινωνίας και καλλιέργειας. Η συλλογή διακρίνεται για την πολυφωνία της στις εικαστικές εκφάνσεις, τις τεχνικές και τα υλικά, καθώς οι επιλογές δεν περιορίζονται σε ένα μόνο κίνημα ή μία τεχνοτροπία, αλλά ακολουθούν την ποιοτική εξέλιξη της ελληνικής δημιουργίας.

Η επιλογή των έργων από τη Συλλογή Ευγενίας και Νίκου Παπαγεωργίου για την έκθεση στην Ελληνοαμερικανική Ένωση υπήρξε μια εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία, η οποία τελικά επικεντρώθηκε σε αντιπροσωπευτικά δείγματα ζωγραφικής της περιόδου 1960-2020. Άλλωστε, η ζωγραφική αυτών των έξι δεκαετιών αποτελεί και τον κεντρικό κορμό της συλλογής. Χάρη στα επιλεγμένα εκθέματα, ο θεατής έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει χρονολογικά την «αναζήτηση της εικόνας» εμβληματικών Ελλήνων καλλιτεχνών, την εξέλιξη των τεχνοτροπιών, τις διαφορετικές υλικότητες και τις καλλιτεχνικές τάσεις που αντανακλώνται στην ελληνική τέχνη – από τη μεταπολεμική αφαίρεση έως τις πιο σύγχρονες αναζητήσεις.

Η δομή της έκθεσης διαρθρώνεται σε έξι μη διακριτές ενότητες για να διευκολύνει τη συνεχή ροή εικόνων και πληροφοριών και να αναδεικνύει τα θέματα που αλληλοσυνδέονται. Αυτή η προσέγγιση εξυπηρετεί μια πιο ολιστική παρουσίαση των σύνθετων εικαστικών αναζητήσεων και την κατανόηση των αλληλεξαρτήσεων μεταξύ των ενοτήτων, επιτρέποντας μια πιο ρευστή ανάλυση.

Η κρίση της εικόνας (δεκαετία 1960)

Κατά τη δεκαετία του 1960, η ελληνική ζωγραφική επηρεάζεται έντονα από τα διεθνή καλλιτεχνικά ρεύματα του μοντερνισμού. Η παραδοσιακή αναπαραστατική εικόνα αμφισβητείται και η μερική αφαίρεση αποκτά κεντρικό ρόλο. Η εικόνα παύει να λειτουργεί ως αναπαράσταση της εξωτερικής πραγματικότητας και μετατρέπεται σε πεδίο έρευνας της ύλης, της χειρονομίας και της δομής του έργου.

Από την πολιτική διάσταση της εικόνας στις ευρηματικές υπερρεαλιστικές εικόνες  (1967–1974)

Η περίοδος της δικτατορίας επηρεάζει καθοριστικά τη λειτουργία της εικόνας στη ζωγραφική. Η ζωγραφική επιφάνεια φορτίζεται με υπαινιγμούς, σύμβολα και πολιτικές παραπομπές και ενισχύεται η έννοια της εικόνας ως τεκμηρίου και μαρτυρίας. Παράλληλα πολλοί καλλιτέχνες υιοθετούν σουρεαλιστικές συνθέσεις.

Η επιστροφή της εικόνας και της παραστατικότητας (δεκαετία 1980)

Μετά τη Μεταπολίτευση, παρατηρείται μια έντονη επιστροφή στην παραστατική εικόνα. Η ανθρώπινη μορφή, η μνήμη, η ιστορία και ο μύθος επανέρχονται δυναμικά στη ζωγραφική με νέα αφηγηματικότητα και πολιτισμική ταυτότητα με ενίοτε αναφορές στο παρελθόν και τη συλλογική μνήμη.

Μεταμοντερνισμός και αποδόμηση της εικόνας (δεκαετία 1990)

Καλλιτέχνες χωρίς παραστατικές δεσμεύσεις ενσωματώνουν τις αρχές του μεταμοντερνισμού. Η εικόνα γίνεται υβριδική, δανείζεται στοιχεία από τη φωτογραφία, τη μαζική κουλτούρα και τα μέσα ενημέρωσης. Η εικόνα δεν παρουσιάζεται ως μοναδική ή αληθινή, αλλά ως κατασκευή, αναπαραγωγή και διαρκής επαναδιαπραγμάτευση.

Η εικόνα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης (2000–2010)

Στις αρχές του 21ου αιώνα, η ελληνική ζωγραφική εντάσσεται πλήρως στο διεθνές καλλιτεχνικό περιβάλλον. Η εικόνα αποκτά προσωπικό και ψυχολογικό χαρακτήρα, ενώ θεματικές όπως το σώμα, το φύλο, η αστική εμπειρία και η ταυτότητα βρίσκονται στο επίκεντρο. Η ζωγραφική εικόνα λειτουργεί ως μέσο ενδοσκόπησης, αντανακλώντας την αβεβαιότητα και τη ρευστότητα της σύγχρονης ζωής.

Κρίση και σύγχρονες εικονικότητες (2010–2020)

Η διάδοση της ψηφιακής εικόνας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θέτει νέα ερωτήματα σχετικά με την αξία και την αυθεντικότητα της ζωγραφικής εικόνας. Η ζωγραφική ανταποκρίνεται είτε με επιστροφή στη χειρονομιακή έκφραση είτε με συνειδητή συνομιλία με τις ψηφιακές εικονικότητες.

Η έννοια της εικόνας στη ζωγραφική συνδέεται άμεσα με τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη αντανακλά, ερμηνεύει και σχολιάζει την κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική πραγματικότητα. Στην ελληνική ζωγραφική της περιόδου 1960–2020, η εικόνα βρίσκεται σε μια συνεχή κατάσταση  αμφισβήτησης και επαναπροσδιορισμού. Από την απομάκρυνση από την αναπαράσταση και την υιοθέτηση της αφαίρεσης, έως την επιστροφή της μορφής, τη μεταμοντέρνα αντίληψη με τις νέες  εικονικότητες, τα εισαγόμενα  καλλιτεχνικά ρεύματα, τις παραδοσιακές γραφές, η ελληνική ζωγραφική διαμορφώνει μια πολυδιάστατη σχέση με την εικόνα. Η παρούσα έκθεση δεν εξυπηρετεί απλώς μια αισθητική ανάγκη, αλλά αποσκοπεί στη διερεύνηση της πορείας και την παρουσίαση των βασικών μετατοπίσεων που σημειώνονται στη σημασία και λειτουργία της εικόνας στη νεοελληνική ζωγραφική.

Δημήτρης Αναστασίου, Χρήστος Αντωναρόπουλος, Στάθης Βατανίδης, Δημήτρης Γέρος, Κωστής Γεωργίου, Λεωνίδας Γιαννακόπουλος, Στέφανος Δασκαλάκης, Γεώργιος Δέρπαπας, Αχιλλέας Δρούγκας, Νίκη Ελευθεριάδη, Γιάννης Ευθυμίου, Δημήτρης Εφέογλου, Ειρήνη Ηλιοπούλου, Σοφία Καλογεροπούλου, Ειρήνη Κανά, Ηλίας Καφούρος, Λήδα Κοντογιαννοπούλου, Γιάννης Κόττης, Ράλλης Κοψίδης, Τζένη Κωδωνίδου, Νίκος Λαγός, Μιχάλης Μακρουλάκης, Τάσος Μαντζαβίνος, Θεόδωρος Μανωλίδης, Ελένη Μιχαλακοπούλου, Κυριάκος Μορταράκος, Νίκος Μόσχος, Παναγιώτης Μπελντέκος, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Χρήστος Μποκόρος. Δημήτρης Μυταράς, Άγγελος (Παναγιώτου), Θεόδωρος Πανταλέων, Δημήτρης Παπαδόπουλος, Κώστας Παπανικολάου, Κωνσταντίνος Πάτσιος, Αριστείδης Πατσόγλου, Βασίλης Πέρρος, Αχιλλέας Ραζής, Γιώργος Ρόρρης, Εδουάρδος Σακαγιάν, Παύλος Σάμιος, Βασίλης Σπεράντζας, Γιώργος Σταθόπουλος, Παναγιώτης Τέτσης, Αλέκος Φασιανός, Μάριος Φούρναρης, Δημήτρης Φραγκάκης, Γιώργος Χαδούλης, Απόστολος Χαντζαράς, Μανόλης Χάρος, Νίκος Χουλιαράς, Τάσος Χώνιας, Γιάννης Ψυχοπαίδης

Info