Γράφει η Ζέτα Τζιώτη
Η Θεοφανία Ανδρονίκου Βασιλάκη έχει καταφέρει να δημιουργήσει τη δική της ξεχωριστή πορεία στον χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας, με μυθιστορήματα που συνδυάζουν την αγωνία, το συναίσθημα και την ψυχογράφηση των χαρακτήρων. Με αφορμή το τελευταίο της βιβλίο, «Χωρίς Άλλοθι», μιλά για τη συγγραφή, τη σχέση της με τους αναγνώστες, την κατάσταση της ελληνικής βιβλιαγοράς και εξηγεί γιατί πιστεύει πως η λογοτεχνία θα επιβιώσει σε κάθε εποχή.
– Το «Χωρίς Άλλοθι» έχει αγαπηθεί ιδιαίτερα από τους φίλους της αστυνομικής λογοτεχνίας. Τι πιστεύετε ότι είναι αυτό που τους κερδίζει;
-Πιστεύω ότι οι αναγνώστες σήμερα αναζητούν κάτι περισσότερο από ένα μυστήριο που θα λυθεί στις τελευταίες σελίδες. Θέλουν να γνωρίσουν ανθρώπους, να ταυτιστούν με τους ήρωες, να μπουν στη ζωή τους και να νιώσουν ότι ταξιδεύουν μαζί τους. Στο «Χωρίς Άλλοθι» προσπάθησα να δημιουργήσω χαρακτήρες που δεν είναι μονοδιάστατοι.
Κανείς δεν είναι απόλυτα αθώος και κανείς απόλυτα ένοχος. Όλοι κουβαλούν τις πληγές, τα λάθη και τις σιωπές τους. Αυτό είναι που με συναρπάζει και ως αναγνώστρια. Δεν με ενδιαφέρει μόνο να ανακαλύψω ποιος διέπραξε ένα έγκλημα, αλλά να καταλάβω γιατί έφτασε μέχρι εκεί.
Η έμπνευση είναι η σπίθα που σε κάνει να ξεκινήσεις μια ιστορία, όμως δεν αρκεί
– Τι σημαίνει για εσάς η συγγραφή; Είναι έμπνευση ή πειθαρχία;
-Είναι ένας συνδυασμός και των δύο. Η έμπνευση είναι η σπίθα που σε κάνει να ξεκινήσεις μια ιστορία, όμως δεν αρκεί για να ολοκληρωθεί ένα μυθιστόρημα. Χρειάζεται καθημερινή δουλειά, επιμονή και πολλές ώρες μοναξιάς μπροστά σε μια λευκή σελίδα. Υπάρχουν ημέρες που οι λέξεις κυλούν αβίαστα και άλλες που μοιάζει αδύνατο να γράψεις ακόμη και μία παράγραφο. Εκεί ακριβώς δοκιμάζεται η σχέση του συγγραφέα με το έργο του. Αν περιμένεις μόνο την έμπνευση, δύσκολα θα ολοκληρώσεις ένα βιβλίο.
Η πειθαρχία είναι εκείνη που μετατρέπει μια ιδέα σε μυθιστόρημα.
– Πιστεύετε ότι οι Έλληνες εξακολουθούν να διαβάζουν βιβλία;
-Είμαι από τους ανθρώπους που βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο. Είναι αλήθεια ότι οι ρυθμοί της ζωής έχουν αλλάξει και ότι οι περισσότεροι αφιερώνουμε πολύ χρόνο στις οθόνες μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως το βιβλίο έχασε τη δύναμή του. Αντίθετα, νομίζω πως σήμερα έχει γίνει μια συνειδητή επιλογή. Όποιος ανοίγει ένα βιβλίο, επιλέγει να αφιερώσει χρόνο στον εαυτό του, να απομακρυνθεί για λίγο από την καθημερινότητα και να ταξιδέψει μέσα από μια ιστορία.
Στις παρουσιάσεις βιβλίων συναντώ συνεχώς νέους ανθρώπους και αυτό μου δίνει μεγάλη αισιοδοξία. Ίσως διαβάζουμε διαφορετικά από παλιά, αλλά εξακολουθούμε να έχουμε ανάγκη τις ιστορίες.
– Είναι δύσκολο σήμερα να επιβιώσει ένας συγγραφέας μόνο από τα βιβλία του;
-Η ελληνική αγορά βιβλίου είναι μικρή και αυτό είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς. Οι περισσότεροι συγγραφείς δεν γράφουν γιατί περιμένουν να πλουτίσουν. Γράφουν γιατί έχουν ανάγκη να εκφραστούν. Φυσικά, οι πωλήσεις είναι σημαντικές, γιατί δείχνουν ότι το βιβλίο έφτασε στον αναγνώστη, όμως δεν μπορούν να αποτελούν το μοναδικό κριτήριο επιτυχίας. Ένα βιβλίο μπορεί να μη γίνει ποτέ εμπορικό φαινόμενο και, παρ’ όλα αυτά, να αλλάξει τον τρόπο σκέψης κάποιων ανθρώπων. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι εξίσου σημαντικό.
– Τι σας συγκινεί περισσότερο όταν συναντάτε τους αναγνώστες σας;
-Οι προσωπικές ιστορίες που μου αφηγούνται. Είναι συγκινητικό όταν κάποιος σου λέει ότι διάβασε ένα βιβλίο σου σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής του ή ότι βρήκε μέσα στις σελίδες του έναν ήρωα με τον οποίο ταυτίστηκε. Εκεί καταλαβαίνεις ότι η λογοτεχνία δεν είναι απλώς ψυχαγωγία. Μπορεί να γίνει συντροφιά, παρηγοριά ή ακόμη και αφορμή για να δει κάποιος τη ζωή του από μια διαφορετική οπτική γωνία. Αυτές οι στιγμές είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή για έναν συγγραφέα.
Είναι συγκινητικό όταν κάποιος σου λέει ότι διάβασε ένα βιβλίο σου σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής του ή ότι βρήκε μέσα στις σελίδες του έναν ήρωα με τον οποίο ταυτίστηκε.
– Τι θεωρείτε ότι κάνει ένα βιβλίο διαχρονικό;
-Η αλήθεια του. Οι εποχές αλλάζουν, η τεχνολογία εξελίσσεται, όμως τα ανθρώπινα συναισθήματα παραμένουν ίδια. Ο έρωτας, η απώλεια, η αγάπη, η προδοσία, η συγχώρεση, η ανάγκη για δικαιοσύνη είναι ζητήματα που απασχολούν τον άνθρωπο εδώ και αιώνες. Όταν ένας συγγραφέας καταφέρει να μιλήσει ειλικρινά για όλα αυτά, τότε το βιβλίο του έχει πολλές πιθανότητες να αντέξει στον χρόνο.
Οι ιστορίες που μένουν ζωντανές είναι εκείνες που συνεχίζουν να αγγίζουν τις καρδιές των ανθρώπων, ακόμη κι όταν έχουν περάσει δεκαετίες από τη στιγμή που γράφτηκαν.
– Ποιο είναι το μεγαλύτερο όνειρό σας ως συγγραφέας;
-Να συνεχίσω να γράφω ιστορίες που θα έχουν κάτι να πουν. Δεν με απασχολεί τόσο ο αριθμός των βιβλίων όσο η ποιότητά τους και η σχέση που θα δημιουργήσουν με τους αναγνώστες. Θα ήθελα κάθε νέο μου μυθιστόρημα να είναι καλύτερο από το προηγούμενο και να εξελίσσομαι μαζί με τους ήρωές μου. Η συγγραφή είναι ένα διαρκές ταξίδι μάθησης και νομίζω ότι κανείς δεν φτάνει ποτέ στον τελικό προορισμό.
– Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση τη δύναμη της λογοτεχνίας, ποια θα ήταν;
-Θα έλεγα πως η λογοτεχνία είναι η πιο όμορφη απόδειξη ότι οι άνθρωποι δεν σταματούν ποτέ να έχουν ανάγκη τις ιστορίες. Ένα βιβλίο μπορεί να μας ταξιδέψει σε τόπους που δεν έχουμε επισκεφθεί, να μας γνωρίσει ανθρώπους που δεν υπάρχουν και, παρ’ όλα αυτά, να μας κάνει να καταλάβουμε καλύτερα τον ίδιο μας τον εαυτό.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι όσο αλλάζει ο κόσμος, τόσο μεγαλύτερη θα παραμένει η ανάγκη μας να ανοίγουμε ένα βιβλίο και να αφήνουμε τις λέξεις να μας θυμίζουν πως, τελικά, όλοι οι άνθρωποι μοιάζουμε πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε.
