«Tulsa»: Ο ωμός ρεαλισμός του Λάρι Κλαρκ

Γράφει ο Γιώργος Δήμος

Ο Αμερικανός σκηνοθέτης και φωτογράφος, Λάρι Κλαρκ, πάντα τολμηρός και συχνά σοκαριστικός, με ταινίες όπως το «Kids» (1995) και το «Ken Park» (2002), ξεκίνησε την καλλιτεχνική του καριέρα με το φωτογραφικό άλμπουμ, «Tulsa» (1971), μια συλλογή από ασπρόμαυρες φωτογραφίες νέων παιδιών (συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Κλαρκ), στην Τάλσα της Οκλαχόμα, τραβηγμένες από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, έως τα τέλη εκείνης του 1960, που κάνουν χρήση ναρκωτικών, ομαδικό σεξ και παίζουν με όπλα.

Επηρεασμένος από τη Μπιτ σκηνή της εποχής, ο Κλαρκ ουσιαστικά αποφάσισε να απεικονίσει ρεαλιστικά ένα κόσμο άγνωστο στο τότε ευρύ αμερικανικό κοινό, καθώς εκείνη ήταν η εποχή του Αϊζενχάουερ και η μεταπολεμική ηθική είχε επιφέρει ένα είδος πουριτανισμού και υποκρισίας στην κοινωνία. Ο Κλαρκ τράβηξε τις φωτογραφίες του άλμπουμ μέσα σε ένα χρονικό διάστημα μίας δεκαετίας, αλλά το βιβλίο κυκλοφόρησε μόλις το 1971, μετά την επανάσταση των χίπις. Παρόλα αυτά, το αποτέλεσμα σόκαρε το κοινό, κυρίως επειδή ο φωτογράφος για πρώτη φορά δεν ήταν απλός ρεπόρτερ, αλλά συμμετείχε στη σκηνή την οποία απαθανάτιζε και η συλλογή, «Tulsa», επηρέασε μια ολόκληρη γενιά από φωτογράφους, από τη Ναν Γκόλντιν και τη Νταϊάν Άρμπους, μέχρι τον Ντέιβιντ Σορέντι, συνεχίζοντας να αποτελεί σημείο αναφοράς μέχρι τις μέρες μας.

«Untitled» (1963). Πηγή εικόνας: chrysler.org

Όπως ο Τζακ Κέρουακ, έτσι και ο Λάρι Κλαρκ ήταν αδιαμφισβήτητα μέλος αυτής της μποέμ σκηνής την οποία απεικόνιζε στο έργο του. Σχεδόν εικοσάρης ακόμα τότε, είχε μυηθεί σε μια υποκουλτούρα όπου τα νέα παιδιά έκαναν σεξ χωρίς ταμπού, σε μια εποχή που η ενδοφλέβια χρήση αμφεταμινών, αν και κοινωνικά κατάπτυστη, ήταν ακόμα νόμιμη.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ο Κλαρκ ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη και, όπως έχει πει ο ίδιος, οι εμπειρίες του στους 42 δρόμους, μια γειτονιά όπου νέα παιδιά (αγόρια και κορίτσια) έκαναν τότε πεζοδρόμιο, αλλά και μια προβολή της ταινίας, «Σκιές» (1959), του Τζον Κασσαβέτη, τον προέτρεψαν να δείξει τη δουλειά του στους εικαστικούς κύκλους του Μανχάταν.

«Jack and Lynn Johnson, Oklahoma City, 1973». Πηγή εικόνας: katthorsen.com

Η συλλογή, «Tulsa», έκανε εντύπωση σε κριτικούς και ανθρώπους των τεχνών από την πρώτη στιγμή. Ο Κλαρκ έχει κατηγορηθεί ως επιτηδευμένα προκλητικός, για τα συχνά πορνογραφικά έργα του, που συνήθως συμπεριλαμβάνουν ανήλικα παιδιά, τα οποία ανήκουν σε συγκεκριμένες υποκουλτούρες. Ενώ αυτή η κατηγορία μπορεί να είναι δικαιολογημένη για κάποιες αργότερες ταινίες του, όπως το «Ken Park», για παράδειγμα, στην περίπτωση της «Tulsa» η εμπειρία που απεικονίζεται είναι και δική του και η συλλογή χαρακτηρίζεται από μία ωμή ειλικρίνεια. Άλλωστε, αφότου ο Κλαρκ κυκλοφόρησε το βιβλίο, επέστρεψε στην Οκλαχόμα για να δει αν «του κρατούσε κανείς κακία».

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, ως τα τέλη του ’80, ο φωτογράφος έζησε στην Τάλσα, εισχωρώντας ολοένα και βαθύτερα σε ένα κόσμο παρανομίας και ναρκωτικών, με αποκορύφωμα τη φυλάκισή του, αφότου πυροβόλησε κάποιον ο οποίος υποτίθεται πως τον έκλεψε στο τζόγο.

«Untitled (man, flag, gun)» (1971). Πηγή εικόνας: www.bukowskis.com

Όπως το «Kids» συγκλόνισε τη mainstream κουλτούρα με την ωμή απεικόνιση του κρυφού κόσμου των «skaters», στα μέσα της δεκαετίας του 1990, την περίοδο, δηλαδή, της έξαρσης του ιού του AIDS, στη Νέα Υόρκη, έτσι και η «Tulsa» σόκαρε, δείχνοντας στον κόσμο πως ένα μέρος, γνωστό τότε από το ποπ τραγούδι του Μπερτ Μπάκαρακ, «Twenty-Four Hours from Tulsa», μπορούσε να κρύβει τέτοια απόκοσμα μυστικά.

Ο Κλαρκ σίγουρα δεν ξεκίνησε αυτό το κίνημα ενάντια στην υποκρισία, αλλά μαζί με τους Μπιτ και τον Bob Dylan ή τον Τζέιμς Ντιν και τον Μάρλον Μπράντο στον κινηματογράφο, βοήθησε στο να σπάσουν κάποια ταμπού του κόσμου και να ελαχιστοποιηθεί η λογοκρισία που τότε επιβαλλόταν στην τέχνη.

«Dead 1970» (1968). Πηγή εικόνας: philbrook.org
Share this
Tags
Γιώργος Δήμος
Γιώργος Δήμος
Ο Γιώργος Δήμος γεννήθηκε το 1993 στην Αθήνα. Σπούδασε Δημιουργική Γραφή και Φιλοσοφία στο Pratt Institute, στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, όπου και έζησε για 8 χρόνια. Το 2019 επέστρεψε στην Ελλάδα και από τότε εκδίδει συστηματικά άρθρα σε περιοδικά, κυρίως σχετικά με τον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία και τη φωτογραφία. Είναι μέλος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων για την Ανεξαρτησία και τη Διαφάνεια των ΜΜΕ.

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Oia Treasures Art Gallery: Ένας «κρυφός» θησαυρός στα πολυσύχναστα σοκάκια της Οίας

Συνέντευξη στην Μαρία Δήμου Περιηγηθήκαμε στην μαγευτική αγορά της Οίας στην Σαντορίνη, όπου πέρα από την εντυπωσιακή της αρχιτεκτονική στην οποία αντανακλά το φημισμένο ηλιοβασίλεμα,...

Η εφιαλτική τέχνη του Γκότφριντ Χέλνβαϊν που σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή

Γράφει ο Γιώργος Δήμος Ο Αυστρο-Ιρλανδός εικαστικός, Γκότφριντ Χέλνβαϊν, γεννήθηκε στη Βιέννη το 1948. Έχοντας εργαστεί στους χώρους της ζωγραφικής, του σχεδίου, της φωτογραφίας, της...

Delivery: Η σκληρή πραγματικότητα της Αθήνας

Γράφει ο Σωτήρης Χάιδας Ένας νεαρός άνδρας αγνώστου παρελθόντος, άνευ ονόματος και χωρίς κανένα απολύτως πλάνο ζωής, θα καταφθάσει με το Κτελ στην καρδιά της...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

More like this