Γεράσιμος Κανάκης: Ζωγραφίζω μόνος, σαν μια παράσταση χωρίς θεατές  

«Κοχλάζουσα Ύλη, Ανέσπερος Νους» – Η ζωγραφική ως αναζήτηση της πνευματικής ουσίας 

Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη

Υπάρχουν καλλιτέχνες που χρησιμοποιούν τη ζωγραφική για να αποτυπώσουν τον κόσμο και άλλοι που αναζητούν, μέσα από αυτήν. Ο Γεράσιμος Κανάκης ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Η ζωγραφική του δεν περιορίζεται στην αναπαράσταση της πραγματικότητας, αλλά επιχειρεί να διεισδύσει κάτω από την επιφάνειά της, εκεί όπου η ύλη συναντά το πνεύμα, το φως μετατρέπεται σε εσωτερική εμπειρία και το χρώμα αποκτά τη δική του αυτόνομη φωνή. 

Με την τρίτη ατομική του έκθεση, στην αίθουσα τέχνης ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ Καρτέρης, ο καλλιτέχνης παρουσιάζει μια νέα ενότητα έργων υπό τον τίτλο «Κοχλάζουσα Ύλη, Ανέσπερος Νους». Ένας τίτλος που μοιάζει να συμπυκνώνει τη βασική αντίθεση αλλά και την αδιάκοπη συνομιλία που διατρέχει το έργο του: την ένταση της υλικής δημιουργίας και την αέναη αναζήτηση του πνευματικού. 

Με σπουδές στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και μαθητεία σε διαφορετικά εικαστικά πεδία, από τη ζωγραφική και τη χαρακτική έως τη νωπογραφία και τη φορητή εικόνα, ο Κανάκης διαμορφώνει μια προσωπική γλώσσα, στην οποία η βυζαντινή εικαστική παράδοση συναντά τη σύγχρονη αντίληψη του φωτός και της φόρμας. 

Όπως επισημαίνει ο ιστορικός τέχνης και επιμελητής της έκθεσης Κωνσταντίνος Θ. Σπυρόπουλος, η ζωγραφική του αποτελεί μια «βαθιά υπαρξιακή ιχνηλασία», όπου το ορατό γίνεται όχημα για το ανέκφραστο. 

Γεράσιμος Κανάκης

Η ζωγραφική, το φως και η ανθρώπινη ύπαρξη 

-Κύριε Κανάκη, μιλήστε μας  για τη νέα σας δουλειά με τίτλο « Κοχλάζουσα Ύλη, Ανέσπερος Νους» που παρουσιάζετε αυτές τις μέρες στην Γκαλερί ΠερίΤεχνών Καρτέρης στα Εξάρχεια. 

-Ήδη από την προηγούμενη μου έκθεση ” Ἰχνη του πνευματικού” το 2022, είχα ξεκινήσει να μετατοπίζω σιγά σιγά το κέντρου βάρους της έρευνας μου, από την ανθρώπινη μορφή  στο τοπίο.  Το τοπίο με απασχολούσε από την αρχή της διαδρομής μου, ποτέ δεν σταμάτησα να ζωγραφίζω τοπία, κυρίως με το μέσο της ακουαρέλας, μεγάλο μέρος των οποίων παρουσίασα σε ατομική έκθεση στην Νάξο το 2024. 

Τα πρώτα έργα αυτής της σειράς  παρουσιάστηκαν στην Art Athina τον Σεπτέμβριο του 2024, λίγους μήνες μετά την έκθεση στην Νάξο. Από τότε κάτι ωρίμασε μέσα μου και αποφάσισα να εργαστώ πάνω σε αυτήν την θεματική.  

Ήθελα να εκφράσω το πως βιώνω έναν τόπο και να αναδείξω μια εικόνα συμβολική, αφαιρετική και δυναμική ταυτόχρονα. Η ανθρώπινη παρουσία δεν σταμάτησε ποτέ να με απασχολεί, μόνο που σε αυτήν την ενότητα έργων, ενσωματώνεται με το τοπίο ή υπονοείται μέσα από την απουσία της. 

-Τι είναι αυτό που σας οδηγεί κάθε φορά μπροστά στον λευκό καμβά; Μια εικόνα που έχετε ήδη σχηματίσει μέσα σας ή μια αναζήτηση που αποκαλύπτεται σταδιακά μέσα από τη ζωγραφική διαδικασία; 

-Είναι δύσκολο να πει κανείς τι ακριβώς συμβαίνει, τι πυροδοτεί την ανάγκη για έκφραση και την δημιουργία ενός έργου τέχνης. Αυτό που συμβαίνει σε εμένα είναι αμφίδρομο. Ξεκινάει από μία ποιητική σύλληψη, μια συνειδητοποίηση με αφορμή κάτι που είδα ή ένιωσα. Έπειτα θα κάνω κάποια σχέδια σαν σημειώσεις. Όταν όμως αρχίζω να ζωγραφίζω, με οδηγεί στο τελικό αποτέλεσμα η ίδια η ζωγραφική, θέλω να καταγράφω την στιγμή με το να αφήνω να φαίνεται η διαδικασία, το ανθρώπινο αποτύπωμα. Έκφραση κατά την γνώμη μου είναι ακριβώς αυτό. 

-Στα έργα σας, η ανθρώπινη μορφή μοιάζει συχνά να απομακρύνεται από τον πραγματικό κόσμο και να εισέρχεται σε έναν χώρο πιο εσωτερικό, σχεδόν άυλο. Τι επιδιώκετε να αποκαλύψετε μέσα από αυτή την αποστασιοποίηση; 

-Δεν είναι μόνο αποστασιοποίηση, είναι και μια πραγματικότητα.  Η ύλη έχει πολλές υφές. Αυτό που φαίνεται άυλο μπορεί να συνυπάρχει δίπλα μας ή κάπου αλλού. Η συμβολοποίηση της μορφής με βοηθάει να εκφράσω ποιητικές ιδέες και την αιωνιότητα της ψυχής, ζητήματα που αφορούν τον άνθρωπο διαχρονικά. Θέλω τα έργα μου να “μιλήσουν»  και σε ανθρώπους στο μέλλον. Δεν είναι στόχος μου να καταγράψω την σύγχρονη εποχή εικονογραφώντας την, αλλά να αναδείξω , όσο γίνεται, την ουσία και τον παλμό του ανθρώπου στο σήμερα και στο διηνεκές.  

-Το φως αποτελεί κεντρικό στοιχείο της εικαστικής σας γλώσσας. Είναι για εσάς ένα καθαρά ζωγραφικό μέσο ή συνδέεται με μια βαθύτερη υπαρξιακή και πνευματική αναζήτηση; 

-Το φως είναι αυτό που μας βοηθάει να βλέπουμε, είναι από μόνο του βασικό στοιχείο της ζωής και φυσικά της εικαστικής τέχνης. Στην ζωγραφική προσπαθούμε να αποδώσουμε το φως με διάφορους τρόπους. Η δική μου προσέγγιση έχει να κάνει με μια πνευματική και υπαρξιακή αναζήτηση και όχι με μια απλή καταγραφή του φυσικού φαινόμενου. Το φως στην ζωγραφική μου αντιπροσωπεύει την δύναμη της ζωής. 

Οι επιρροές και η προσωπική εικαστική γλώσσα 

-Στην καλλιτεχνική σας διαδρομή συναντώνται αναφορές στη βυζαντινή τέχνη, στον συμβολισμό, στον ρομαντισμό αλλά και στη μοντέρνα αφαίρεση. Πώς συνομιλούν αυτές οι διαφορετικές παραδόσεις μέσα στο έργο σας και πότε αισθανθήκατε ότι διαμορφώσατε τη δική σας προσωπική γλώσσα; 

-Οι αναφορές μου έχουν κάτι κοινό, την μη φυσιοκρατική απόδοση της φόρμας. Τις συνδέει η αναζήτηση της προέλευσης, της διαδρομής και της εξέλιξης του ανθρώπου μέσα στην αιωνιότητα. Το πνευματικό στοιχείο είναι ο συνεκτικός τους κρίκος.  

 Η προσωπική εικαστική γλώσσα δεν ήταν το ζητούμενο αλλά προέκυψε μέσα από την ίδια την ζωγραφική αναζήτηση, συνεχώς εξελίσσεται και αλλάζει κρατώντας κάποια βασικά στοιχεία κάθε φορά. 

-Η ανθρώπινη μορφή στα έργα σας δεν αποδίδεται πάντοτε με ρεαλιστικούς όρους. Τι σας ενδιαφέρει περισσότερο: η εξωτερική ομοιότητα ή η δυνατότητα μιας μορφής να μεταφέρει μια εσωτερική κατάσταση; 

-Σίγουρα το δεύτερο. Οι μορφές μου έχουν βασιστεί στην παρατήρηση εκ του φυσικού και την σπουδή που έχω κάνει όλα αυτά τα χρόνια, όμως οι συμβολικές μορφές δεν αναφέρονται σε υπαρκτά πρόσωπα αλλά σε έννοιες, ιδέες, μύθους, καταστάσεις και συναισθήματα. 

-Η ζωγραφική σας φαίνεται να κινείται ανάμεσα στην παραστατικότητα και την αφαίρεση. Υπάρχει κάποιο σημείο στο οποίο η αναγνωρίσιμη εικόνα παύει να είναι απαραίτητη για εσάς; 

Η αφαίρεση για εμένα εξυπηρετεί στο να αναδειχθεί η ουσία αυτού που θέλω να επικοινωνήσω. Πάντα ζωγραφίζω αναγνωρίσιμες εικόνες έστω και αφαιρετικά. 

-Έχετε σπουδάσει γραφιστική και δημοσιογραφία, ενώ έχετε ασχοληθεί με την εικονογράφηση και τη ζωγραφική φορητών εικόνων. Πώς έχουν επηρεάσει διαφορετικές εμπειρίες τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε τη δύναμη και τη λειτουργία της εικόνας; 

-Η γραφιστική είναι μία εφαρμοσμένη τέχνη, είναι οπτική επικοινωνία, χρειάζεται να έχεις σωστή σύνθεση, σχεδιασμό και χρώμα ώστε να πετύχεις το τελικό αποτέλεσμα. Στην γραφιστική προηγείται η πρακτική εφαρμογή έναντι της αισθητικής και της καλλιτεχνικής πρότασης.  

Η εικονογράφηση χρειάζεται την γνώση του σχεδίου αλλά πάλι βρίσκεται περιορισμένη στα πλαίσια που καθορίζει το κείμενο  ή η ιδέα που πρέπει να οπτικοποιηθεί.   

Η ζωγραφική φορητών εικόνων (αγιογραφία) είναι μια υψηλή ζωγραφική τέχνη, παραδοσιακή, που σημαίνει ότι δεν επιδέχεται πολλές αλλαγές ως προς την απόδοση και το ύφος. Αυτές οι αλλαγές γίνονται πολύ αργά. Στην δημοσιογραφία η εικόνα παίζει μεγάλο ρόλο γιατί δίνει πολύ περισσότερες πληροφορίες από το κείμενο ή τον λόγο μόνο με ένα κοίταγμα. 

Από την γραφιστική κρατάω το μήνυμα, την επικοινωνία, από την εικονογράφηση την σημειολογία, την ακρίβεια και την οικονομία, από την δημοσιογραφία, την δύναμη , την επιρροή αλλά και το τι πρέπει να αποφεύγω στον τρόπο που προσεγγίζω τις δικές μου εικόνες οι οποίες θέλω να είναι όσο γίνεται εξωκοσμικές.  

Από την ζωγραφική των εικόνων κρατάω την βαθιά πνευματικότητα, την αφαίρεση και την αυστηρή ζωγραφική αρτιότητα η οποία καταλήγει στην έκφραση της ψυχής. Τέλος τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι την δύναμη και την λειτουργία της εικόνας, τον σχημάτισα κατά την διάρκεια των σπουδών μου στην Σχολή Καλών Τεχνών. 

 

Το τοπίο, η μνήμη και η φύση 

-Όταν ζωγραφίζετε ένα τοπίο, αποτυπώνετε αυτό που βλέπετε μπροστά σας ή εκείνο που έχει ήδη μετασχηματιστεί μέσα από τη μνήμη και το συναίσθημα; 

-Παίρνω αφορμή από αυτό που βλέπω, αλλά επειδή το συνδυάζω με μια σκέψη, ένα συμπέρασμα, μια ποιητική φράση που θα βγει από μέσα μου, σίγουρα το τοπίο περνάει και ολοκληρώνεται μέσα από την μνήμη και το συναίσθημα. Προσπαθώ να ζωγραφίζω σαν να δίνω μια παράσταση χωρίς θεατές. Την στιγμή που ζωγραφίζω όλα έχουν σημασία , υπάρχει εγρήγορση και ρυθμός, αυτές οι συνθήκες αποτυπώνονται πάνω στο έργο. 

-Η φύση στη ζωγραφική σας λειτουργεί ως αυτόνομη παρουσία ή ως ένας συμβολικός χώρος μέσα στον οποίο προβάλλονται ανθρώπινες αγωνίες και εσωτερικές αναζητήσεις; 

Η αλήθεια είναι ότι επιδιώκω και τα δύο. Πρωτίστως το έργο να στέκει από μόνο του μορφοπλαστικά και να έχει καλή σύνθεση. Αν επιτευχθεί αυτό, τότε το σύμβολο ξεκλειδώνει τον νου και ανοίγεται ένας χώρος στον οποίο προβάλλονται ανθρώπινες αγωνίες και αναζητήσεις. 

Γεράσιμος Κανάκης

Η τέχνη στον σύγχρονο κόσμο 

-Πόσο δύσκολο είναι για έναν σύγχρονο καλλιτέχνη να διατηρεί την προσωπική του καλλιτεχνική αναζήτηση ανεπηρέαστη από τις απαιτήσεις της αγοράς τέχνης και τις τάσεις της εποχής; 

-Ποτέ δεν έκανα τέχνη με σκοπό να ικανοποιήσω και να εκπληρώσω τις προσδοκίες και τις τάσεις της εποχής. Όταν κάποιος το κάνει αυτό είναι πάντα ένα βήμα πίσω, γιατί κάτι που φτάνει να είναι τάση έχει ήδη ολοκληρωθεί, έχει ήδη εκφραστεί και η «μόδα» είναι η ευτελέστερη εκδοχή του. Το θεωρώ πιο δύσκολο να επηρεάζεται κανείς και να κυνηγάει τις τάσεις της κάθε εποχής, γιατί αυτό προκαλεί μια ζάλη και μια σύγχυση, σε βγάζει από τον δρόμο σου ή δεν σε αφήνει να δημιουργήσεις ποτέ κάτι δικό σου.    

Γεράσιμος Κανάκης
ο Γεράσιμος Κανάκης

Η προσωπική διαδρομή και τα επόμενα βήματα 

-Ποιο έργο σας θεωρείτε ότι σηματοδότησε μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε τη ζωγραφική; 

-Δεν είναι ένα έργο, είναι συνολικά η πορεία και η συνεχής αναζήτηση της έκφρασης όλων αυτών που επιδιώκω. Η αλλαγή σε εμένα έρχεται αργά και αφού ωριμάσει μέσα μου, την εκδηλώνω χωρίς να διαγράφω τις παλιές διατυπώσεις και κατακτήσεις, συνεχίζω κρατώντας τα ουσιώδη. 

-Αν κοιτάζατε σήμερα τα έργα των πρώτων σας χρόνων, τι θα αναγνωρίζατε ως σταθερό στοιχείο της ταυτότητάς σας και τι θα θέλατε να έχετε πλέον ξεπεράσει; 

-Το σταθερό στοιχείο είναι η διαύγεια,  η ρευστότητα, η διάθεση το έργο να είναι σαν αυτόφωτο και όλα αυτά με το να κρατώ όπου μπορώ και θέλω μια ακατέργαστη και ελεύθερη γραφή. Νομίζω ότι αυτές οι αξίες εξυπηρετούν όσα είπαμε παραπάνω, την αναζήτηση της πνευματικότητας σε έναν κόσμο που ολοένα προβάλει και στηρίζεται μόνο στο κέρδος μίας ύλης χωρίς ουσία και οδηγείται έτσι στον θάνατο. Δεν ξεπερνώ κάτι, μόνο το ενσωματώνω στο επόμενο βήμα.  

-Αν η μέχρι σήμερα ζωγραφική σας διαδρομή ήταν ένα ερώτημα, ποιο θα ήταν αυτό; Και ποια απάντηση εξακολουθείτε να αναζητάτε μέσα από τα έργα σας; 

-Την ζωγραφική μου διαδρομή την βλέπω περισσότερο σαν μια κατάφαση παρά σαν ερώτημα, αλλά αν έπρεπε να θέσω ένα ερώτημα θα έλεγα αυτό που είχα γράψει σε ένα χαρτί πριν από πολλά χρόνια όταν αποφάσισα να γίνω ζωγράφος: που είναι η Τέχνη; Εννοώντας το που είναι η τέχνη γύρω μας, στην ζωή μας στις σχέσεις μας και όχι μόνο στην  ζωγραφική. Αν το ανακαλύψουμε ίσως γίνουμε καλύτεροι. 

Info 

Γεράσιμος Κανάκης – «Κοχλάζουσα Ύλη, Ανέσπερος Νους»  

Διάρκεια: 6 Νοεμβρίου έως 5 Δεκεμβρίου 2026 

GALLERY ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ ΚΑΡΤΕΡΗΣ 

Σολωμού 7, Εξάρχεια 106 83 Αθήνα

Share this
Tags
ArtViews Team
ArtViews Team
Σκοπός της ομάδας μας είναι η προβολή κάθε θετικής προσπάθειας που αναδεικνύει τον πολιτισμό, η ενθάρρυνση των δημιουργών και η επικοινωνία της δουλειάς των καλλιτεχνών σε διεθνές επίπεδο. Ακολουθήστε μας στο facebook και στο instagram.

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Νεότερες και σύγχρονες εικαστικές αποτυπώσεις του πολέμου

Διαχρονικά παρών στην ιστορική σκηνή και με καθοριστική πάντα επίδραση στη ζωή των ανθρώπων, ο πόλεμος αποτυπώθηκε στις εικαστικές τέχνες άλλοτε υμνητικά κι άλλοτε...

Ειρήνη Αμανατίδου: Στο Ανάμεσα και στο Μεταξύ.. Σε όσα Ζει και σε όσα δεν Λέει

Γράφει η Vasia Bresta Η Ειρήνη Αμανατίδου ανήκει στη νέα γενιά ηθοποιών που αντιμετωπίζουν την υποκριτική ως ένα διαρκές ταξίδι εξερεύνησης του ανθρώπου, των συναισθημάτων...

Οι αλλόκοτες μεταπλάσεις της βιωματικής έκφρασης του Francis Bacon

Γράφει ο Κώστας Ευαγγελάτος  Ο Φράνσις Μπέικον / Francis Bacon γεννήθηκε στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας το 1909.   Ο πατέρας του ήταν απόγονος του ελισαβετιανού φιλοσόφου σερ...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

More like this