Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη

Η Ντέπη Παυλίδου ανήκει στη γενιά των δημιουργών που μετατρέπουν τη ζωγραφική σε πεδίο εσωτερικής αναζήτησης και υπαρξιακού στοχασμού. Γεννημένη και εγκατεστημένη στην Αθήνα, ακολούθησε αρχικά σπουδές Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και επαγγελματική πορεία στον χώρο του Marketing, πριν στραφεί αποφασιστικά στις εικαστικές τέχνες. Το 2016 εισήχθη στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, από την οποία αποφοίτησε το 2021, παρουσιάζοντας ως πτυχιακή ενότητα είκοσι πορτρέτα που ήδη αποκάλυπταν τη βαθιά ανθρωποκεντρική και συναισθηματική διάσταση της δουλειάς της.

Η εικαστική της γλώσσα κινείται ανάμεσα στην παραστατικότητα και την αφαίρεση, αναζητώντας τα όρια της μνήμης, της ανθρώπινης παρουσίας και της σιωπηλής αφήγησης. Μέσα από ερημικά τοπία, εύθραυστες φιγούρες και ατμόσφαιρες μετέωρης χρονικότητας, η Παυλίδου οικοδομεί έναν κόσμο υπαινικτικό, όπου το οικείο συνυπάρχει με το ανοίκειο και η πραγματικότητα με το ονειρικό στοιχείο.

Η πρώτη ατομική της έκθεση πραγματοποιήθηκε στην Άνδρο το 2020, ενώ το 2021 έργο της επιλέχθηκε από το Κέντρο Πολιτισμού «Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος» και το Lincoln Center for the Performing Arts για την έκθεση «Πρόσωπα του Ήρωα – Από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα». Ακολούθησε η δεύτερη ατομική της έκθεση στη Μήθυμνα της Λέσβου το 2022, ενώ το 2025 παρουσιάζει την τρίτη ατομική της έκθεση στην αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος με κείμενα καταλόγου της Κριτικού και Ιστορικού Τέχνης, Αθηνάς Σχινά.

Παράλληλα, έχει συμμετάσχει σε σημαντικές ομαδικές εκθέσεις και καλλιτεχνικά projects στην Ελλάδα και το εξωτερικό, συνεργαζόμενη με φορείς όπως η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, το ΕΕΤΕ, το Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως, το Σουηδικό Ινστιτούτο και το Ίδρυμα Γ. Τσαρούχη. Στο έργο της, ο χώρος και ο χρόνος μοιάζουν να σωματοποιούνται, μετατρέποντας τη ζωγραφική σε μια ποιητική εμπειρία μνήμης, απουσίας και διαρκούς μεταμόρφωσης.

-Ντέπη, αφήσατε μια καριέρα στο marketing για να αφοσιωθείτε στην τέχνη. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε σε αυτή τη ριζική αλλαγή;

-Η ολοκλήρωση της καριέρας μου συνέπεσε με την οικονομική κρίση.  Ευτυχώς κατάλαβα γρήγορα, ότι η αγορά που είχα βιώσει ως επαγγελματικό περιβάλλον, τελείωνε ανεπιστρεπτί.  Έτσι  χαιρέτησα την καριέρα μου συνειδητά, ευχαριστημένη, χορτασμένη και ευγνώμων από όσα μου είχε προσφέρει.

Αυτό που ακολούθησε δεν το είχα φανταστεί ούτε στα πιο τρελά όνειρά μου, παρόλο που πάντα έλεγα, …όταν μεγαλώσω θα γίνω ζωγράφος.

Γράφτηκα σε μια σχολή ζωγραφικής στην γειτονιά μου. Έπεσα με τα μούτρα στην ζωγραφική, την μελέτη, τα ταξίδια.  Ήρθα σε επαφή με την Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα και ένιωσα σαν παιδάκι σε παιδότοπο.

Ήταν μια αποκάλυψη για μένα, το ότι θα μπορούσα να σπουδάσω εκεί μετά τα 50.  Ξεκίνησα την προετοιμασία, παρακολουθώντας πλέον εξειδικευμένα μαθήματα σχεδίου.

Στα χρόνια της κρίσης, ενώ ο κόσμος βασανιζόταν, εγώ ήμουν χαμένη σε ένα σύννεφο που λέγεται Τέχνη.

Το 2016 πέρασα στην  ΑΣΚΤ. Πέντε υπέροχα χρόνια. Πήγαινα πρώτη και έφευγα τελευταία.  Στον κόσμο της Τέχνης με τα μούτρα.

Πολλές φορές έχω αναρωτηθεί, αν δεν είχε έρθει η κρίση, εγώ όλο αυτό δεν θα το ζούσα;

-Πώς επηρέασε η επαγγελματική σας διαδρομή εκτός τέχνης τον τρόπο που προσεγγίζετε σήμερα τη ζωγραφική;

-Το marketing,  σου δίνει πολλές ευκαιρίες να διοχετεύσεις την δημιουργικότητά σου. Σου δίνει πολλές ευκαιρίες να γνωρίσεις ανθρώπους, να ταξιδέψεις, να γνωρίσεις καινοτομίες, διαφορετικές νοοτροπίες. Εκπαιδεύεις συνεχώς τον εγκέφαλό σου και αποκτάς πολλές δεξιότητες. Από εσένα εξαρτάται ποιες από αυτές τις δεξιότητες θα εξαργυρώσεις -ή και συνειδητά όχι- στην Τέχνη.  Όταν έχεις συμμετάσχει σε εκατοντάδες φωτογραφήσεις προϊόντων, είναι δυνατόν να μην μάθεις σύνθεση;

Απ’ την άλλη, όποιος ακούει marketing νομίζει ότι εύκολα εμπορεύομαι τα έργα μου.  Αντίθετα, σε αυτήν την περίπτωση ακυρώνω τις δεξιότητες μου, προκειμένου η τέχνη μου ό, τι καταφέρει, να είναι με το σπαθί της.

Να μην μιλήσουμε για την οργάνωση, απαραίτητη στο marketing, που κατά κανόνα είναι κάτι εντελώς ξένο για την πλειονότητα των καλλιτεχνών.

Αυτή η οργάνωση μου έδωσε την δυνατότητα να οργανώσω το στήσιμο 450 καλλιτεχνικών έργων στην Έκθεση «Γυναίκες. Πίσω από την βιτρίνα: γυναίκες της δουλειάς και της ζωής», που συνδιοργάνωσε το Εικαστικό Επιμελητήριο Ελλάδος με την Ομοσπονδία Γυναικών Ελλάδος, τον Μάρτιο στο Καπνεργοστάσιο. Το ΕΕΤΕ μου έδωσε αυτή την ευκαιρία, ούσα μέλος του και συμμετέχοντας εθελοντικά στην Οργανωτική Επιτροπή της Έκθεσης.

–Η μνήμη της Μικράς Ασίας φαίνεται να διατρέχει το έργο σας. Είναι για εσάς προσωπική ανάγκη ή μια μορφή συλλογικής αφήγησης;

-Η μνήμη της Μικράς Ασίας διατρέχει όλη μου την ζωή. Άκουγα ιστορίες από την οικογένεια του πατέρα μου με καταγωγή από την Αττάλεια. Άκουγα αμανέδες από τον παππού μου. Γευόμουν τις γεύσεις της Μικράς Ασίας, γνώριζα τις μυρωδιές της. Κάπως αποσπασματικά όλα.

Πολύ πρόσφατα συνειδητοποίησα πόσο η Μικρασιάτικη καταγωγή μου με έχει καθορίσει. Γι’ αυτό αφιέρωσα την 2^η ατομική μου έκθεση στην Προίκα που μας δώσανε οι μνήμες της Μικράς Ασίας, στο Μουσείο Οθωμανικών Λουτρών στην Μύθημνα της Λέσβου.

-Πώς μεταφράζεται η έννοια της «κληρονομιάς» στο εικαστικό σας λεξιλόγιο;

-Κληρονομιά θεωρώ την συνέχιση μιας παράδοσης πολύτιμης που μας έχει δοθεί με τα εργόχειρα και -δυστυχώς- την αγνοούμε. Αυτό δεν σημαίνει παράδειγμα πως πρέπει να κεντάμε όπως κεντούσαν οι γιαγιάδες μας. Θα πάρουμε την πληροφορία, θα την μελετήσουμε, θα την επεξεργαστούμε και θα την εφαρμόσουμε στο σήμερα, πάντα μέσα από την δική μας διαμεσολάβηση.

Στην έννοια της κληρονομιάς οφείλεται και η αγάπη που έχω στα εργόχειρα. Την συλλογή μου την ξεκίνησα από μικρό παιδί.

Η χρωματική μου παλέτα, επίσης θεωρώ ότι εντάσσεται στην έννοια αυτής της κληρονομιάς, όπως και η χρήση του μεταξιού ως υλικό.

Το μετάξι είναι το υλικό που υπάρχει πάντα με έναν τρόπο στην ζωή μου, συνδέοντας τις δύο διαδοχικές «καριέρες».

-Επιλέγετε συχνά να συνδυάζετε διαφορετικά μέσα, όπως λάδι και μετάξι. Τι σας προσφέρει αυτή η υβριδική προσέγγιση;

-Δεν θεωρώ ότι είναι κάτι ξεχωριστό. Πιστεύω ο κάθε καλλιτέχνης, για τους δικούς του λόγους, επιλέγει τα υλικά του. Δεν είναι ανάγκη να είναι ένα υλικό. Μπορεί να δοκιμάζει νέα υλικά, ανάλογα με το ποια υλικά βοηθούν να εκφραστεί καλύτερα αυτό που θέλει να πει το έργο του. Τα υλικά τα επιλέγουμε ασυνείδητα. Τι ταιριάζει με το μέσα μας.

Τον Μάιο του 2025 παρουσίασα στην 3^η μου ατομική έκθεση την κυρίως δουλειά μου στην γκαλερί Technohoros στην Αθήνα, η οποία είναι ζωγραφική με λάδια σε καμβά. Νιώθω ότι -μ’ έναν τρόπο- έχω τον έλεγχο.

Αντίθετα με το μετάξι, νιώθω ότι συνεχώς πειραματίζομαι. Γι’ αυτό και δεν το δουλεύω συνέχεια. Εκεί που πετυχαίνω κάτι, εκεί ακολουθούν αποτυχημένα πειράματα. «Γλιστράει το άτιμο» και όλο σου ξεφεύγει. Αυτό έχει μια γοητεία, αλλά σίγουρα δεν νιώθω καλά που δεν έχω τον έλεγχο.

-Έχετε αναφέρει ότι ένα από τα αγαπημένα σας θέματα είναι ο ίδιος σας ο εαυτός. Πρόκειται για μια μορφή αυτοπαρατήρησης ή αυτοκριτικής;

-Στο 3^ο έτος ο καθηγητής μου Μάριος Σπηλιόπουλος μας είπε: ξεκινάμε μαθήματα self portrait, βγάζετε φωτογραφίες τον εαυτό σας. Πράγματι άρχισα να βγάζω φωτογραφίες, τις οποίες στη συνέχεια έσβηνα ως απαράδεχτες. Αυτό διήρκεσε ένα μήνα, μέχρι που κατάλαβα ότι απλά δεν άντεχα να βλέπω τον εαυτό μου στην φωτογραφία. Ζωγραφισμένη όμως, είμαι μια άλλη. Κανένα πρόβλημα. Εδώ ξεκινάει και η μαγεία της τέχνης, όπου ζωγραφίζοντας τον εαυτό μου, κάπου το ξορκίζω όλο αυτό και κάπως ξεκινάει το ταξίδι της συμφιλίωσης.  Άρα σίγουρα μιλάμε για αυτοκριτική, καθώς και για γερές δόσεις αυτοσαρκασμού.

Αγαπημένη καλλιτέχνης Cindy Sherman.

Όσον αφορά στα θέματα που επεξεργάζομαι, στο κέντρο του ενδιαφέροντος μου είναι ο άνθρωπος.  Άρα και εγώ.  Άρα και ο χώρος που ζουν οι άνθρωποι.  Άρα και το περιβάλλον των ανθρώπων.  Αυτοί είναι οι βασικοί μου άξονες.  Κάποιες περιόδους θα δώσω περισσότερη βαρύτητα στα πορτραίτα, κάποιες στα τοπία σαν ανθρώπινα περιβάλλοντα, ή σε κλειστούς χώρους με ή χωρίς εμφανή ανθρώπινη παρουσία.

-Μετά τις κοινωνικές αλλαγές των τελευταίων ετών, θεωρείτε ότι έχει αλλάξει η εικαστική ματιά σας;

-Πάντα υπάρχουν κοινωνικές αλλαγές. Μικρότερες ή μεγαλύτερες. Σε κάθε καλλιτέχνη τυχαίνει μία συγκεκριμένη εποχή που θα ζήσει. Δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτό. Ακόμη και αν τα θέματά του είναι πανανθρώπινα και διαχρονικά, το τι συμβαίνει γύρω σου, δεν γίνεται να μην σε επηρεάζει.

Παράδειγμα, όταν ζωγράφιζα ένα τοπίο το ’23 και άκουγα για την φωτιά στον Έβρο, το έργο εξελίχθηκε σε κάτι διαφορετικό που θύμιζε πολύ περισσότερο φωτιά.

Αυτό που θαυμάζω, είναι ο καλλιτέχνης να διατηρεί την εικαστική του ματιά, την αλήθεια του, ανεξάρτητα με τα κινήματα της εποχής.

Andrew Wyeth. Αγαπημένος καλλιτέχνης. Ζωγράφιζε ρεαλιστικά τοπία και πορτραίτα, στην εποχή του κυβισμού.

-Πώς βλέπετε τον ρόλο της ζωγραφικής σήμερα, σε έναν κόσμο έντονα ψηφιακό;

-Το ψηφιακό είναι ένα εργαλείο. Και για την ζωγραφική, μπορεί να φανεί πολύ χρήσιμο εργαλείο. Το χρησιμοποιώ στις συνθέσεις μου, στο στήσιμο, στα προσχέδια μου πριν μπω στο χειρωνακτικό κομμάτι.

Απ’ την άλλη, δεν μπορώ να αγνοήσω ότι βλέπεις ένα ζωγραφικό έργο στο internet και όταν το δεις στην πραγματικότητα, είναι κάτι άλλο.

Πάντα θα βγαίνει κάτι τεχνολογικά καινοτόμο.  Δεν το καταδικάζεις εκ προοιμίου. Μπορεί τελικά να λειτουργήσει υπέρ σου και να προσφέρει έστω και κάτι μικρό στην εικαστική σου δραστηριότητα.  Και την φωτογραφία κάποτε την φοβήθηκαν.  Τελικά μια χαρά συμπορεύονται με την ζωγραφική.

Η ζωγραφική είναι συνδυασμός πολλών συστατικών, δεν αρκεί η τεχνική.  Εμπεριέχει έμπνευση και έρευνα, πρωτότυπη ιδέα,  σκηνοθεσία, παρατήρηση, κατάλληλος φωτισμός και περιβάλλον, πιθανή χρήση ψηφιακών μέσων, επιλογή κατάλληλων υλικών.  Παίρνεις αποφάσεις για αυτό που θα παράξεις, για να βγει το αποτέλεσμα που έχεις οραματιστεί.

-Στην τελευταία έκθεση με τίτλο «Γυναίκες. Πίσω από την Βιτρίνα: Γυναίκες της δουλειάς και της ζωής» στο Καπνεργοστάσιο, θίγετε η θέση της γυναίκας. Πώς προσεγγίζετε αυτήν την θεματική;

-Σας παραθέτω αυτούσια δυο λόγια που συνόδευσαν το έργο που πρότεινα γι’ αυτή την έκθεση και θα εξηγήσω:

Τίτλος έργου: «Γυναίκα»

«Η γυναίκα που βλέπουμε είναι μια «κανονική» γυναίκα. Η ζωή έχει αφήσει τα ίχνη της στο κορμί της. Δεν ντρέπεται γι’ αυτό. Δεν το κόβει με νυστέρια. Δεν το γεμίζει με ενέσεις. Δεν το φουσκώνει με σιλικόνες. Δεν το καίει με ημιμόνιμα. Αυτό είναι.»

Βία δεν είναι μόνο οι γυναικοκτονίες.  Βία είναι και όλη αυτή η εκπαίδευση που λαμβάνουν σήμερα τα μικρά κορίτσια για το τι είναι ομορφιά. Όλα τα πρέπει που επιβάλλουν οι κανόνες «ομορφιάς» στην κοινωνία μας, που έχουν κάνει κανονικότητα το να κάνει μια γυναίκα ενέσεις σε μόνιμη βάση, για να είναι τεντωμένη η επιδερμίδα της. Να μην γερνάει.   Και ποιος όρισε τους κανόνες; και τι κάνουμε εμείς γι’ αυτό;

-Τι θα θέλατε να «κουβαλήσει» μαζί του ο θεατής φεύγοντας από μια έκθεσή σας;

-Έναν τουλάχιστον πίνακά μου!  Αυτό φυσικά ήταν αστειάκι. Αυτό που σήμερα θέλει ένας καλλιτέχνης, είναι να συγκινήσει. Να βρει κάτι ο θεατής στα έργα του που θα του «μιλήσει» και θα συνδεθεί με κάποιο τρόπο.

Και για να επιστρέψουμε στο αστειάκι… Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχει υπερπροσφορά καλλιτεχνών, όταν η αγορά τέχνης που αφορά σε ζώντες καλλιτέχνες είναι απειροελάχιστη.  Μεσαία τάξη που να «στολίζει» και να «ανοίγει» τα σπίτια της, δεν υπάρχει.  Συλλέκτες λίγοι.

Άρα για ποιο λόγο όλη αυτή η προσπάθεια;

Γιατί δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.  Γιατί αν έχεις μέσα σου όλη αυτή την ορμή να δημιουργήσεις, είναι μονόδρομος. Θεωρώ τυχερό τον εαυτό μου που με ζει ο απόηχος του marketing, γιατί αυτό δίνει πραγματική ελευθερία στην τέχνη μου.

Θα ήθελα να προτείνω σε όποιον έχει την δυνατότητα να υποστηρίξει -στο μέτρο που μπορεί- έναν ζωντανό καλλιτέχνη της αρεσκείας του, να το κάνει.  Για να μπορεί ο καλλιτέχνης και να συνεχίσει να δημιουργεί, αλλά και να μπορεί να εκθέτει την δουλειά του, γιατί και αυτό σήμερα είναι ακριβό σπορ.

-Πού και πότε θα δούμε έργα σας;

-Το φθινόπωρο στην Art Athina, στο περίπτερο της γκαλερί Technohoros. Πέρα από ομαδικές εκθέσεις, έχω δύο προγραμματισμένες ατομικές εκθέσεις, μέσα στο 2027.  Την άνοιξη στην Αθήνα, στην γκαλερί Technohoros στην Αθήνα και τον χειμώνα, στην γκαλερί Marginalia στην Κύπρο, με προϋπόθεση βεβαίως να έχουμε υγεία και να μην έχουμε πολέμους.