Γράφει η Ζέτα Τζιώτη
Σε μια εποχή που η ταχύτητα και η επιφάνεια κυριαρχούν, η τέχνη παραμένει ένας τόπος εσωτερικής σιωπής, αναζήτησης και ειλικρίνειας. Η εικαστικός που φιλοξενούμε σήμερα στην εφημερίδα μας είναι μια δημιουργός που πορεύεται αθόρυβα αλλά σταθερά, χτίζοντας το δικό της προσωπικό σύμπαν με υλικά τη μνήμη, τη φιλοσοφία, την αγάπη για την Ιστορία και μια βαθιά πίστη στην πνευματικότητα της Τέχνης.
Από τη Φλωρεντία, όπου διαμόρφωσε τη βάση του καλλιτεχνικού της λεξιλογίου, ως τη Νέα Υόρκη, όπου ήρθε αντιμέτωπη με την ένταση της σύγχρονης ζωής, και από την Κρήτη – τον τόπο έμπνευσης και σιωπής – μέχρι την ίδρυση των art residencies που την έφεραν σε άμεση επαφή με τη διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα, η διαδρομή της είναι γεμάτη σταθμούς εσωτερικής αναζήτησης αλλά και πρακτικής δράσης.
Τα έργα της, βαθιά επηρεασμένα από τις μορφές της Αναγέννησης, του Βυζαντίου και της προσωπικής της μυθολογίας, μοιάζουν να λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, στο ορατό και το άρρητο. Η ζωγραφική της συνομιλεί με τη γλυπτική, ο έρωτας συναντά τη φιλοσοφία του Ρουμί, και το φως διαπερνά τις πληγές – όχι για να τις κρύψει, αλλά για να τις αποκαλύψει.
Μια συνομιλία-ποταμός, γεμάτη ειλικρίνεια, στοχασμό και δημιουργική διαύγεια, για την καλλιτεχνική πορεία, τις προκλήσεις, τις μεταμορφώσεις και τη διαρκή ανάγκη για «ένωση» – με τον άλλον, αλλά και με τον εαυτό.
Από τη Φλωρεντία στην Κρήτη: Το Ταξίδι μιας Καλλιτέχνιδας στον Χώρο και τον Χρόνο
-Πώς η εμπειρία σου στη Φλωρεντία και η εκπαίδευσή σου εκεί διαμόρφωσαν την καλλιτεχνική σου ταυτότητα;
-Η Φλωρεντία υπήρξε ένα μεγάλο κεφάλαιο για εμένα τόσο από την άποψη των σπουδών μου εκεί, όσο και για την μετέπειτα καλλιτεχνική μου εξέλιξη και πορεία. Δεν ήταν μόνο οι σπουδές μου καθαυτές στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας που άνοιξαν τους ορίζοντες μου, αλλά και οι συνεχείς επισκέψεις στα πολύ σημαντικά μουσεία της πόλης και ο ίδιος ο τρόπος ζωής των Ιταλών.
Εκτός του ότι η Φλωρεντία είναι από μόνη της ένα μουσείο, που δεν χορταίνεις να το περπατάς ξανά και ξανά, με ενέπνευσε και η αισθητική ποιότητα γύρω μου. Στα καφέ, στις πλατείες και φυσικά στην αρχιτεκτονική των κτηρίων, των παλατιών και των εκκλησιών. Μέσα στη σχολή μυήθηκα στο αναγεννησιακό σχέδιο που είναι η βάση των σχεδίων και ζωγραφικών έργων μου.
-Η περίοδος που έζησες στη Νέα Υόρκη θεωρείς ότι άλλαξε τον τρόπο που προσεγγίζεις τη ζωγραφική σου; Με ποιον τρόπο;
-Στη ΝΥ δεν έζησα πολύ- σχεδόν δύο χρόνια. Με επηρέασε κι αυτή η πόλη σίγουρα, αλλά όχι και τόσο καλλιτεχνικά. Θα έλεγα πιο πολύ εμπειρικά και συναισθηματικά. Ο ρυθμός ζωής ήταν για μένα πάρα πολύ γρήγορος, οι επαφές των ανθρώπων αρκετά επιφανειακές και ο κόσμος της τέχνης πολύ ανταγωνιστικός.
Βρίσκω ότι η ΝΥ είναι μια πάρα πολύ σκληρή πόλη για καλλιτέχνες και έτσι δεν έμεινα παραπάνω. Κατά την παραμονή μου εκεί είδα όμως υπέροχες εκθέσεις και γνώρισα τότε τη συνεργάτιδά μου που μαζί ιδρύσαμε αργότερα τα δύο art residencies.
-Στο έργο σου φαίνεται να υπάρχει μια έντονη αίσθηση σύνδεσης με την ιστορία και τη μνήμη. Πώς καταφέρνεις να ενσωματώνεις αυτά τα στοιχεία στα σύγχρονα έργα σου;
-Πραγματικά, αγαπώ πολύ την ιστορία και τον πολιτισμό. Με μαγεύουν τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα μουσεία σε όλα τα μέρη του κόσμου, όπου έχω πάει κι όπου ελπίζω να ταξιδέψω στο μέλλον.
Πράγματι, υπάρχει μια πολύ έντονη αίσθηση σύνδεσης με την ιστορία, όπως σωστά εντόπισες. Η μεγαλύτερη μου επιρροή προέρχεται από τα μεσαιωνικά, βυζαντινά και πρώιμα αναγεννησιακά έργα, τόσο ζωγραφικά όσο και γλυπτικά, τα οποία με επηρέασαν πολύ στην απλοποίηση της ανθρώπινης μορφής στο έργο μου.
Από την άλλη πλευρά, η σχέση μου με τη μνήμη είναι κι αυτή δυνατή, αλλά όχι τόσο ξεκάθαρη. Δηλαδή, εικόνες και εμπειρίες της ζωής μου, μπλέκονται πολλές φορές με τη φαντασία μου. Δημιουργούνται έτσι καινούργιες εικόνες που βγαίνουν υποσυνείδητα στα έργα μου.
Για παράδειγμα, λόγω της μεγάλης μου αγάπης για τον κινηματογράφο και των ταινιών που έχω δει, έχω επηρεαστεί έντονα από τον σκηνοθέτη Murnau στις εκφράσεις των προσώπων που απεικονίζω.
-Ποιος είναι ο ρόλος της πνευματικότητας και της φιλοσοφίας, ειδικά του Τζελαλαντίν Ρουμί, στην έμπνευση και τη θεματολογία σου;
-Καταρχάς θεωρώ ότι η Τέχνη εμπεριέχει πνευματικότητα αναγκαστικά, εξ ορισμού. Εγώ επηρεάστηκα από τη φιλοσοφία του Ρουμί, κυρίως από το ποίημά του «Ο αγαπημένος» γιατί με βοήθησε να βρω απαντήσεις στην αναζήτηση της «Ένωσης» που ήταν και το θέμα της τελευταίας μου ατομικής έκθεσης το 2022.
Σε σχέση με την διαρκή αναζήτησή μου γύρω από τις έννοιες της αγάπης, του έρωτα και της υπαρξιακής αγωνίας, στη φιλοσοφία του Ρουμί βρήκα τις απαντήσεις και την ταύτιση που έψαχνα. Για παράδειγμα μια φράση του που με εκφράζει απόλυτα λέει «Η πληγή είναι το σημείο απ’ όπου μπαίνει μέσα σου το φως».
-Πώς βλέπεις τη σχέση μεταξύ της ατομικής δημιουργίας και της καλλιτεχνικής κοινότητας, ειδικά μέσα από την εμπλοκή σου με το Mudhouse Residency και το Athena Standards Residency;
-Η στενή μου σχέση με τα art residencies έχει τελειώσει από πέρυσι και πλέον διατηρώ έναν συμβουλευτικό ρόλο. Έκλεισα έναν κύκλο μιας δεκαετίας όπου η σχέση μου με τους καλλιτέχνες ήταν πολύ αναζωογονητική. Έμαθα πώς να μένω ανοιχτή σε διαφορετικές αισθητικές και θεωρητικές καλλιτεχνικές προτάσεις και με βοήθησε να πειραματιστώ με κάποια καλλιτεχνικά μέσα. Άλλωστε, κατά τη διάρκεια του Mudhouse Residency, πριν από δύο χρόνια ξεκίνησα τη γλυπτική.
Η αφορμή δόθηκε μέσα από ένα καλλιτεχνικό workshop, στον Άγιο Ιωάννη Κρήτης, όπου μου ήρθε για πρώτη φορά η ιδέα να προσπαθήσω να αξιοποιήσω καθημερινά ευτελή υλικά που έχουν χάσει την αξία τους, όπως κατά κύριο λόγο το πλαστικό, και να τους δώσω μια δεύτερη ζωή. Έτσι, ξεκίνησα να τα μορφοποιώ και να τα σχηματοποιώ ώστε να αποκτήσουν ίδιο ύφος με τις ανθρώπινες μορφές που ζωγραφίζω.
-Ποια είναι η πιο σημαντική πρόκληση που έχεις αντιμετωπίσει ως σύγχρονη εικαστική καλλιτέχνιδα στην Ελλάδα σήμερα;
– Νομίζω το να είναι κανείς εικαστικός καλλιτέχνης, είναι από μόνο του μια τεράστια πρόκληση τόσο στην Ελλάδα όσο και οπουδήποτε αλλού, ως προς τον τρόπο επιβίωσης, ένταξης στο σύστημα και της αγοράς της τέχνης. Εγώ, πέρα από τα παραπάνω, δυσκολεύτηκα όταν γέννησα το γιο μου, να προλαβαίνω να ζωγραφίζω, να είμαι μητέρα και να τρέχω τα art residencies.
–Σε μια εποχή ψηφιακής τεχνολογίας και νέων μέσων, πώς διατηρείς την αυθεντικότητα και το προσωπικό στοιχείο στη ζωγραφική σου;
– Δεν τα πάω και πολύ καλά με την ψηφιακή τεχνολογία. Σίγουρα με βοηθάει στην επικοινωνία, αλλά ως εκεί. Αγαπώ τη χειροποίητη διαδικασία που πολλές φορές εμπλέκεται κι όλο το σώμα. Εάν ποτέ χάσω το προσωπικό στοιχείο στη ζωγραφική μου- και δεν αναφέρομαι στην αυθεντικότητα γιατί είναι δύσκολο να το λέει κανείς αυτό για τον εαυτό του- θα φταίει με βεβαιότητα το μυαλό μου κι όχι η τεχνολογία!
-Τι σημαίνει για σένα η έννοια της «ένωσης» που συχνά επανέρχεται στο έργο σου;
-Η «ένωση» υπήρξε μια αναζήτηση της αγάπης και του έρωτα. Κατά κάποιο τρόπο, συμβολίζει για μένα τη δυσκολία των κοντινών ανθρωπίνων σχέσεων που ενώ δένονται μεταξύ τους από αγάπη, υποφέρουν κι από αυτήν. Θέλω στα έργα μου η εικόνα της «ένωσης», να λειτουργεί ως λύτρωση των μορφών. Επίσης η «ένωση» είναι και ο συμβολισμός της συμφιλίωσης με τον εαυτό μας.
-Ποια είναι η σχέση σου με την Κρήτη και πώς αυτή η σύνδεση επηρεάζει το καλλιτεχνικό σου έργο;
-Στην Κρήτη πήγαινα για διακοπές από παιδί με τους γονείς μου. Το 2008 αποφάσισα να έχω ένα σπίτι-στούντιο σε ένα εγκαταλελειμμένο χωριό στη νότια Κρήτη και έτσι από τότε πηγαινοέρχομαι αρκετά στο νησί. Εκεί διεξάγεται και το Mudhouse Residency κάθε καλοκαίρι.
Η Κρήτη με επηρέασε πολύ στη ζωγραφική μου, εσωτερικά και εξωτερικά. Τα πιο σκούρα μου έργα άρχισαν να βγαίνουν τη νύχτα στο χωριό, κοιτώντας το νυχτερινό ουρανό, το Λιβυκό πέλαγος και τους τοίχους των ερειπίων που αμυδρά φωτίζονται από το φως των σοκακιών. Οι εικόνες που έχω είναι σαν τα αρνητικά φιλμ. Αυτόν τον «ανάποδο» φωτισμό πολλές φορές μιμήθηκα στα έργα μου.
-Πώς θα περιέγραφες την εξέλιξη του καλλιτεχνικού σου ύφους από τις πρώτες σου δουλειές μέχρι σήμερα;
-Υπάρχει μεγάλη εξέλιξη από τότε που αποφοίτησα έως σήμερα. Τα πρώτα μου έργα είχαν πολλά χρώματα και θύμιζαν αφηρημένα τοπία και ζώα. Στην ατμόσφαιρα των έργων ήταν εμφανής η επιρροή μου από τον Μουνκ, τον οποίο θαυμάζω.
Αργότερα βγήκαν κάποια ζωόμορφα μοτίβα που αυτά με τη σειρά τους γίνανε πιο ανθρώπινα και εξελίχθηκαν στις μορφές που είναι σήμερα. Έχω την εντύπωση ότι παλαιότερα ήμουν πιο κοντά στον εξπρεσιονισμό, ενώ σήμερα συνθέτω με ένα πιο κλασικό τρόπο παραμένοντας ταυτόχρονα σύγχρονη….έτσι νομίζω τουλάχιστον.
-Ποιο είναι το πιο συγκλονιστικό ή απρόσμενο σχόλιο ή αντίδραση που έχεις λάβει για κάποιο έργο σου;
-Ένα από τα πιο απρόσμενα σχόλια που έχω λάβει ήταν πριν πολλά στην έκθεσή μου στην γκαλερί Μέδουσα της αείμνηστης Μαρίας Δημητριάδη. Ο τίτλος της έκθεσης ήταν «1+1=1». Ένας από τους επισκέπτες στάθηκε για πολύ ώρα μπροστά σε ένα έργο, που ήταν ένα σχέδιο που απεικόνιζε δύο φιγούρες να αγκαλιάζονται.
Τότε με πλησίασε και μου είπε ότι του άρεσε πολύ το έργο αυτό γιατί του θύμιζε τον χορό του τάνγκο, μιας και ο ίδιος ήταν χορευτής. Τότε ξαφνιάστηκα και του είπα ότι από εκεί είναι εμπνευσμένο το σχέδιο αυτό, γιατί και η ίδια είμαι χορεύτρια του τάνγκο. Κατέληξε να μου πει ότι παρόλο που ο ίδιος ήταν καθηγητής μαθηματικών και επί της αρχής θα με διόρθωνε για το «1+1=1», εντούτοις ως χορευτής του τάνγκο έβρισκε και αυτός το αποτέλεσμα της αριθμητικής πράξης ορθό.
Η Ήσυχη Δύναμη της Εικόνας: Στα Ίχνη μιας Διαχρονικής Τέχνης
-Τι όνειρα ή σχέδια έχεις για το μέλλον της καλλιτεχνικής σου πορείας; Υπάρχουν νέες θεματικές ή τεχνικές που επιθυμείς να εξερευνήσεις;
– Παράλληλα με τη ζωγραφική, άρχισα να ασχολούμαι και με τη γλυπτική τελευταία, όπως σου ανέφερα και παραπάνω. Από πολύ καιρό ήθελα να ασχοληθώ με τη γλυπτική και την έννοια του χώρου, ώστε να μπορέσω να δω τις μορφές που ζωγραφίζω σε μια τρισδιάστατη μορφή.
Έκανα πολλούς πειραματισμούς για χρόνια με διάφορα υλικά, αλλά κανένα δεν απέδιδε το αποτέλεσμα που ήθελα. Έπειτα από πολλές αναζητήσεις, η απάντηση δόθηκε με την αξιοποίηση των ευτελών υλικών που σου ανέφερα ανωτέρω. Με γοήτευσε πολύ η ιδέα να πάρω κάτι ασήμαντο και να του δώσω νέα ζωή, αποτυπώνοντας έτσι τις φιγούρες που ζωγράφιζα χρόνια. Από την άλλη, η αναζήτηση των τρισδιάστατων μορφών μου δίνει νέες ιδέες και για τη ζωγραφική. Θέλω πολύ στην επόμενη έκθεσή μου να συνυπάρχουν στο χώρο και τα δύο εκφραστικά μέσα.
