Γράφει η Μαρία Δήμου
Πριν κάποιες ώρες, η Claudia Cardinale, η εξωτική σταρ των 60’s με το αισθησιακό βλέμμα απεβίωσε στην ηλικία των 87 ετών. Έφυγε από κοντά μας το αέρινο κορίτσι με τη βαλίτσα («Girl with a Suitcase»), η αριστοκρατική «πορσελάνη» του «Leopard», το ερωτικό ενδιαφέρον του ιδιόρρυθμου Fitzcarraldo («Fitzcarraldo») η αινιγματική ηθοποιός, το πρόσωπο, στο οποίο ο Guido (Marcello Mastroianni) είδε τη νέα του πρωταγωνίστρια στο «8 ½».
Ίσως να είναι από τις λίγες φορές που ο όρος «εξωτική» είναι δόκιμος για να περιγράψει την παρουσία της εν λόγω ηθοποιού, καθώς σε κάθε της ερμηνεία προσέδιδε έναν «εξωγήινο» αέρα αλλά συνάμα και κάτι το εξαιρετικά γήινο, οικείο, πράγμα που μας κάνει σχεδόν να νομίζουμε πως μόλις χάσαμε ένα κοντινό ή έστω γνώριμο πρόσωπο.
Για την πρωταγωνίστρια με την εκλεπτυσμένη ομορφιά και το υποβόσκον, ντελικάτο χιούμορ, όλα ξεκίνησαν στην περιοχή La Goulette στην Τυνησία και συγκεκριμένα τον Απρίλιο του ‘38, όταν η Claude Joséphine Rose Cardinale (Claudia Cardinale) ήρθε στη ζωή. Με γονείς μικροεπιχειρηματίες γαλλοϊταλικής καταγωγής και βλέψεις να ακολουθήσει τη διδασκαλία για τα προς το ζην, η νεαρή Claude με τον καιρό αποδείχθηκε μια ήρεμη δύναμη στον χώρο της υποκριτικής.
Έχοντας όνειρα και κατηγορηματικά όλα τα προσόντα να ακολουθήσει το μονοπάτι αυτό, τη δεκαετία του ‘50 ξεκίνησε και η πορεία της στο σινεμά, συμμετέχοντας σε ταινίες της μητρικής της γλώσσας. Σημείωσε την πρώτη της επιτυχία με έναν δεύτερο ρόλο στην ταινία «Goha» με πρώτο όνομα τον Omar Sharif.
Όμως σύντομα, η Claude έγινε Claudia και η γκάμα της διευρύνθηκε και στον ιταλόφωνο κινηματογράφο. Στα τέλη της δεκαετίας, έλαβε μέρος στην κωμωδία «Big Deal on Madonna Street» (στα ιταλικά «I soliti ignoti»), πλάι σε σημαντικά της εποχής ονόματα όπως οι Marcello Mastroianni, Totò και Renato Salvatori καθώς και σε άλλες ιταλικές παραγωγές.
Τα 60’s όμως, ήταν αντικειμενικά η δεκαετία της! Η δεκαετία στην οποία από το ήσυχο, ενδιαφέρον κορίτσι και πιθανό ανερχόμενο ταλέντο μετατράπηκε σε ένα λαμπερό αστέρι του ευρωπαϊκού κινηματογράφου με συνεργάτες-ογκόλιθους του σινεμά τόσο στην υποκριτική όσο και στο σκηνοθετικό τιμόνι.
Το χρυσό έτος του ‘60, η Cardinale καταγράφει την πρώτη της συνεργασία με τον θρυλικό Luchino Visconti στο βιογραφικό της, στην ταινία «Rocco and His Brothers». Δημιουργό με τον οποίο πρόκειται να συνεργαστεί ξανά το ‘63 στην ταινία «The Leopard», με συμπρωταγωνιστή της τον ίδιο τον Rocco, δηλαδή τον πολυτάλαντο ζεν πρεμιέ Alain Delon.
Σημαντικές ταινίες, τόσο για την καρίερα της, όσο και για τον κινηματογράφο, αποτελούν οι ταινίες «8 ½» του Federico Fellini, η πρώτη ταινία «The Pink Panther» του Blake Edwards, το «Sandra» του -για τρίτη φορά σκηνοθέτη της- Luchino Visconti όπου υποδύεται την Sandra, μια μοντέρνα Ηλέκτρα και το αριστουργηματικό «Once Upon a Time in the West» του Sergio Leone. Η ταινία αυτή μεταξύ άλλων ιταλικών κωμωδιών, της επέτρεψαν να ξετυλίξει και την κωμική της πλευρά με επιτυχία αλλά φυσικά και να απολαύσει τον τίτλο μιας εκ των λαμπρότερων μεσογειακών γυναικών και πιο πολυσυζητημένων ηθοποιών της εποχής της, που σαφώς κέρδισε με το σπαθί της.
Με τις κωμωδίες, της δόθηκε η ευκαιρία να «μπει στα σπίτια» του κοινού και να αποβάλλει για λίγο από πάνω της το -αν μη τι άλλο- γλυκό φορτίο των βαρυσήμαντων σκηνοθετών που κοσμούν το βιογραφικό της.
Ωστόσο και τα 70’s επιφυλάσσουν σημαντικές στιγμές για την καριέρα της Cardinale. Μια ακόμη στιγμή με τον αγαπημένο της Visconti καθώς και με τους Jerzy Skolimowski, George P. Cosmatos, Mauro Bolognini και Alberto Sordi στο ρόλο του σκηνοθέτη και αρκετές με τον Pasquale Squitieri, σκηνοθέτη αλλά και σύζυγό της από το ‘75 έως και τον θάνατό του το 2017 με τον οποίο απέκτησε και το δεύτερο παιδί της.
Το ‘71 δε, συμπρωταγωνιστεί με το είδωλό της, Brigitte Bardot, στην ταινία «The Legend of Frenchie King» («Les Pétroleuses»), μια ταινία για δυο δυναμικές γυναίκες (και θρύλους του κινηματογράφου) που αποφασίζουν να πάρουν το νόμο στα χέρια τους και να συνεχίσουν το έργο του διαβόητου πατέρα τους.
Το ‘81 συμπρωταγωνιστεί στην πολεμική ταινία «The Skin» με τους Marcello Mastroianni και Burt Lancaster ενώ έναν χρόνο αργότερα συμμετέχει σε ένα ακόμη project που θα σημαδέψει την καριέρα της, την ταινία «Fitzcarraldo» του Werner Herzog με τον εξίσου εκκεντρικό του φίλο-εχθρό και συνεργάτη, Klaus Kinski, εμπειρία που θυμάται με ανάμεικτα συναισθήματα στο ντοκιμαντέρ «My Best Friend» του ‘99.
Λίγο αργότερα ενσαρκώνει την Claretta Petacci στην ταινία «Claretta», ερωμένη του δικτάτορα Benito Mussolini και αποκτά την πρώτη της Χρυσή Σφαίρα. Ωριμότερη πια (μα πάντοτε ανεπιτήδευτα εντυπωσιακή και κομψή), το 2002 κερδίζει τη Χρυσή Άρκτο για το συνολικό μέχρι τότε έργο της στον χώρο της υποκριτικής στο Φεστιβάλ Βερολίνου, ενώ από εκείνο το σημείο και ύστερα οι επιτροπές ποικίλων φεστιβάλ κινηματογράφου δεν ξεχνούν το αποτύπωμά της και την τιμούν με βραβεύσεις εφ’ όλης της ύλης.
Πλησίασε πολλάκις μα δεν «έπεσε» ποτέ στην παγίδα του να γίνει μια ακόμη τυπική σταρ του γκλαμουράτου Χόλυγουντ και προς τιμήν της, επέλεξε τον δύσβατο δρόμο του να μην εγκαταλείψει τη γλώσσα και την κουλτούρα ταινιών που την ανέδειξαν εξ’ αρχής.
Η Claudia Cardinele συνέβαλλε στον κινηματογράφο με την μοναδική της προσωπικότητα, την ταπεινοφροσύνη και τη σκληρή δουλειά πίσω από κάθε ρόλο στον οποίο την απολαύσαμε και συνέχισε να το κάνει ασταμάτητα έως και το τέλος της καριέρας της.
Το μυστήριο σε συνδυασμό με το σαγηνευτικό της παρουσιαστικό ήταν ανέκαθεν αυτό που την έκανε ελκυστική χωρίς να νιώσει στιγμή πως το να «φλυαρεί» και να προβάλλει μια άλλη της πτυχή για να γίνει αποδεκτή ήταν αναγκαίο.
Μια αληθινή φεμινίστρια, μαχήτρια και με όπλο πάντοτε το ταλέντο και την αγάπη της για το σινεμά, έφυγε από τη ζωή αξιοπρεπώς αφήνοντας πίσω της ένα έργο που μιλά από μόνο του, δίχως να χρειαστεί να διαβρώσει τον σιωπηλό και αξιοπρεπή της χαρακτήρα για να διατυμπανίσει την αξία της.
Σήμερα λέμε ένα γλυκόπικρο «αντίο» σε μια πολύ σημαντική περσόνα του ιταλικού κινηματογράφου.
“I never felt scandal and confession were necessary to be an actress. I’ve never revealed myself or even my body in films. Mystery is very important.”
