Γράφει η Μαρία Δήμου
Το «Bird with the Crystal Plumage» έχει μείνει στην ιστορία του σινεμά ως το ντεμπούτο του άρχοντα του ιταλικού τρόμου, Dario Argento, αλλά και η «αρχή» των ιταλικών ταινιών μυστηρίου για τη δεκαετία. Μια ταινία που έδειξε το δρόμο για την διαμόρφωση ενός σημαντικού υποείδους τρόμου που μεσουράνησε στην Ιταλία του ‘70 κι αμέσως εξαπλώθηκε και στην Ευρώπη εν γένει, το «giallo». Ως εκείνο το σημείο είχαν υπάρξει διάσπαρτα πρώιμα έργα που χαρακτηρίστηκαν σπερματικά, όμως το «Bird with the Crystal Plumage» του ‘70 (σκηνοθεσίας και σεναρίου του Dario Argento, το οποίο είναι επηρεασμένο από το μυθιστόρημα του Fredric Brown «The Screaming Mimi») είναι ουσιαστικά η πρώτη ταινία που κατέχει διαμορφωμένα όλα τα στοιχεία μιας ταινίας giallο. Σημειωτέον, διαθέτει μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και καλογυρισμένες σκηνές όπου ο χαρακτήρας ανεβαίνει σκάλες (κάτι που έχει καθιερωθεί εδώ και χρόνια σε ταινίες μυστηρίου/τρόμου σε βαθμό που ενίοτε είναι απλώς ανιαρό).
Η ταινία ανήκει στη θεματική τριλογία του Argento «Η Τριλογία των Ζώων» (μαζί με τα «The Cat o’ Nine Tails» του ‘71 και «Four Flies on Grey Velvet» του ‘72) και κυκλοφόρησε στην Ευρώπη και λίγο αργότερα στην Αμερική πενήντα έξι έτη πριν (1970) και πενήντα πέντε (1971) στην Ελλάδα υπό τον τίτλο «Το Πουλί με τα Κρυστάλλινα Φτερά». Ενώ η διαφήμισή του παραπέμπει σε κάτι αποτρόπαιο, αρρωστημένο και κοινώς ένα ακόμη τυπικό φιλμ τρόμου που χρησιμοποιεί τη βία για να καλύψει τα σεναριακά και κατ’ επέκταση τα πιο ουσιώδη του «κενά», δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο. Αυτό που ανέκαθεν δεν «πουλούσε» τόσο όσον αφορά τέτοιες ταινίες όπως μας έχει δείξει η ιστορία είναι η έμφαση της προώθησης στο καλλιτεχνικό της ύφος.
Ένας Αμερικανός συγγραφέας, ο Sam (τον οποίο ενσαρκώνει ο Ιταλο-Αμερικανός Tony Musante), ως προσωρινός κάτοικος στη Ρώμη της Ιταλίας με την σύντροφό του, γίνεται μάρτυρας μιας απόπειρας δολοφονίας. Περπατώντας στα ήσυχα σοκάκια της πόλης μέσα στη νύχτα, παρατηρεί από μια μεγάλη γυάλινη πρόσοψη μιας μοντέρνας γκαλερί μια γυναίκα να ξεφεύγει από τα χέρια ενός αγνώστου μαυροφορεμένου δολοφόνου. Εξαιτίας του μοιραίου αυτού βραδιού, η αστυνομία κατάσχει το διαβατήριό του και τον κρατά κοντά της έως ότου να διαλευκανθεί η υπόθεση. Παράλληλα, ο ίδιος οδηγούμενος από μια μυστηριώδη κινητήριο δύναμη, επιχειρεί να αναζητήσει μόνος του ορισμένα από τα «χαμένα» κομματάκια του παζλ, παριστάνοντας μια αμερικάνικη, εκσυγχρονισμένη εκδοχή του Sherlock Holmes και θέτοντας τον ίδιο αλλά και τη σχέση του σε κίνδυνο. Στο μεταξύ, δεν σταματά να «παίζει» στο μυαλό του τη σκηνή της παρολίγον δολοφονίας, σαν να ψάχνει αν κάτι του διαφεύγει από τη μνήμη.
Αυτό που προσδίδει στο έργο το Argento μια μοναδικότητα, είναι ότι ο τρόμος που εκπέμπει δεν βασίζεται στην εικονιζόμενη βία αλλά στην ψυχολογία και την ατμόσφαιρα. Έχοντας ακολουθήσει πολυάριθμα φιλμ του είδους αυτού, είναι δύσκολο να το παρακολουθήσει κανείς ως tabula rasa, ωστόσο με λίγη προσοχή θα παρατηρήσει πως είναι ο «αέρας» της που μοιράζει φόβο κι όχι η ιδέα των ταινιών που επηρέασε μετά. Είναι η υπόνοια κι όχι η εικόνα που προκαλεί ρίγη. Είναι η αίσθηση ότι σε μια γειτονιά της Ρώμης της δεκαετίας του ‘70 (που με ορισμένες παραλλαγές θα μπορούσε κάλλιστα να μοιάζει σε μια της Αθήνας) κρύβεται ένας ανώμαλος φονιάς και σφάζει νεαρές γυναίκες χωρίς αιτία.
Στο «Bird with the Crystal Plumage» ο Ιταλός genre σκηνοθέτης μας εισάγει για πρώτη φορά στους συναρπαστικούς ελιγμούς της κάμερας, τα ευρηματικά κάδρα, την υψηλή αισθητική και τη δίψα του πρωταγωνιστή, ενός καθημερινού ανθρώπου, να πάρει στα χέρια του τη δικαιοσύνη και να αναλάβει για λίγο τον ρόλο του ντετέκτιβ. Όπως και να το κάνουμε, αυτό είναι τόσο ενδιαφέρον για τον χαρακτήρα όσο και για τον θεατή. Ο Sam είναι ένας ξένος στην πόλη της Ρώμης, αποξενωμένος και απομονωμένος στο πλήθος ανθρώπων που μοιάζει να μην δίνουν «δεκάρα» για τις ανησυχίες του, μοιάζοντας μονίμως να πλανιέται σε ένα διαυγές όνειρο. Από την άλλη, οι αστυνομικές αρχές είναι πεπεισμένες ότι είναι το «κλειδί» για την υπόθεση ενός σαδιστή που κυκλοφορεί ελεύθερος. Το αστικό τοπίο μεταμορφώνεται σε μια ξύλινη, ψυχρή «φυλακή» όπου αναγκάζονται να συνυπάρχουν όλων των ειδών οι κοινωνικές κάστες, σήμα κατατεθέν των ιταλικών gialli. Επιπλέον, μας εντάσσει στον κόσμο του ανεπανάληπτου φωτογράφου Vittorio Storaro αλλά φυσικά και στη σπάνια μουσική του Ennio Morricone, επαληθεύοντας, πως το «giallo» δεν πρόκειται για ένα υποδεέστερο είδος. Ο Argento εδώ, παρ’ ότι υπήρξε την πρώτη του προσπάθεια, δεν άφησε τίποτα στη μοίρα του κι αυτό είναι που τον κάνει να υπερέχει.
Δείτε εδώ το trailer της ταινίας:
