Γράφει η Μαρία Δήμου

Σε όλες τις καλλιτεχνικές ψυχές μας έχει συμβεί να στεκόμαστε με τις ώρες, αποχαυνωμένοι από το δέος που εκπέμπει ένα έργο υψίστης αξίας σε ένα μουσείο. Η ιδέα του ότι κάτι απτό, που σήμερα απολαμβάνουμε μέσω μιας απλής Κυριακάτικης βόλτας στο μουσείο, ταξίδεψε από εκατοντάδες χρόνια πριν και παραμένει ανοξείδωτο μπροστά στα γυμνά μας μάτια, δεν μπορεί παρά να προκαλέσει ανατριχίλα κατά την θέαση, ακόμη κι αν το πυκνό πλήθος και η «μπουκωμένη» ατμόσφαιρα των επισκεπτών που έρχεται μαζί με αυτό, μας αποσπά από την στιγμή της έκστασης.

Θα ορκιζόταν κανείς ότι η εμπειρία είναι τόσο έντονη που το έργο κοντεύει οριακά να ζωντανέψει και να σε τηλεμεταφέρει σε εποχές, μέρη, ήχους, αισθήσεις, ενώ η επιβολή τους είναι τόσο πληθωρική που μπορούν ακόμη και να σε χειραγωγήσουν.

Το σύνδρομο Σταντάλ (Stendhal’s syndrome), που συνδέει τις ρίζες της ανακάλυψής του με τον Γάλλο συγγραφέα, Marie-Henri Beyle (γνωστός και ως «Σταντάλ»), αναφέρεται εκ νέου πάνω από εκατό χρόνια αργότερα στο βιβλίο του Ιταλού, Graziella Magherini, «La sindrome di Stendhal» (1989) και λίγο αργότερα «πέφτει» στην υπόληψη του «puppet-master» των gialli και του ιταλικού τρόμου της δεκαετίας του ’70 και του ’80, Dario Argento.

Σύμφωνα με τον όρο, όποιος πάσχει από σύνδρομο Σταντάλ μπορεί να χάσει τις αισθήσεις του μπροστά στο κάλλος ενός έργου τέχνης. Εμφανίζει ψυχοσωματικά συμπτώματα και μεταφέρεται σε μια παροδική ύπνωση. Η εμπειρία ενδέχεται να προκαλέσει ακόμη και παραισθήσεις.

Κάτι αντίστοιχο λέγεται πως συνέβη και στον ίδιο τον Argento στην παιδική του ηλικία. Καθώς ανέβαινε τα σκαλιά του Παρθενώνα με την οικογένειά του, έχασε για κάποια ώρα τα ίχνη τους.

Το βίωμα αυτό επιβεβαιώθηκε σε ώριμη ηλικία, όταν έφτασε στα χέρια του το βιβλίο της Magherini. Δεν άργησε να αποτελέσει βασική επιρροή για το Stendhal Syndrome (1997). Πρωταγωνίστρια της ταινίας είναι η Asia Argento, κόρη του και καρπός του έρωτά του με τη σιβυλλική Daria Nicolodi.

Η Anna (Asia Argento) είναι μια μυστική πράκτορας που κατά την διάρκεια της αποστολής της να συναντηθεί με τα ύπουλα βήματα ενός βιαστή και δολοφόνου που ακούει στο όνομα, Alfredo Grossi, βιώνει τον σύνδρομο Σταντάλ μέσα σε ένα μουσείο της Φλωρεντίας, ενώ έπειτα βιάζεται από τον ίδιο κακοποιό που ψάχνει. Έκτοτε, βαθιά ψυχικά και σωματικά τραυματισμένη, παρακολουθεί στενά τα υπόλοιπά του θύματα έως ότου η ταυτότητά του να βγει στο «φως».

Στο μεταξύ, υποβάλλεται σε ενδελεχή ψυχανάλυση. Ταξιδεύει ως το πατρικό της, αναζητώντας τη γαλήνη που της στέρησε —μαζί με τόσα άλλα— η φρίκη του βιασμού. Στο πλευρό της βρίσκεται συνεχώς ο πρώην αγαπημένος και συνάδελφός της, Marco.

Ολοκληρωτικά αλλαγμένη από το σοκ, η Anna υιοθετεί ανδρική ενδυμασία. Προσπαθεί με κάθε τρόπο να μπει «στα παπούτσια» του βιαστή της. Στόχος της είναι να ξεπεράσει, με όλα τα μέσα που διαθέτει, το τραύμα που υπέστη.

Η διαδρομή της, απαρτίζεται από αλλεπάλληλες μεταμφιέσεις και μεταβολές στην προσωπικότητά της, συμπορευόμενη με την σεναριακή πλοκή, που χωρίζεται σε τρεις διαφορετικές εκφάνσεις της και συνάμα τρεις διαφορετικές αλλά παρόμοιες μεταξύ τους ιστορίες, άλλες πιο αδύναμες ενώ άλλες καθοριστικές για την εξέλιξη της πορείας της.

Ο Argento αναδεικνύει για ακόμη μία φορά την εμμονή του με την τέχνη. Επιστρέφει στα γνώριμα λημέρια του, συγχωνεύοντας το giallo —το υποείδος με το οποίο ξεκίνησε τον θρίαμβο της καριέρας του— με το παραφυσικό και τους απαράβατους κανόνες του τρόμου. Κανόνες που ακολουθεί πιστά σε ό,τι κι αν κάνει.

Το μαγικό «Stendhal Syndrome», ενορχηστρώνει ο παλιόφιλός του, Ennio Moriccone, και την φωτογραφία, ο Ιταλός μετρ, Giuseppe Rotunno, σε ένα από τα πρώιμα εγχειρήματα του CGI στο εγχώριο σινεμά.

Η Asia Argento, δεύτερη φορά πρωταγωνίστρια στην εργογραφία του πατέρα της (μετά το τραυματικό «Trauma» του 1993) και ταξιδιώτισσα σε ένα δύσβατο οδοιπορικό μιας κακοποιημένης νεαρής γυναίκας που περνά όλα τα βασανιστικά στάδια της απώλειας της αθωότητάς της, ενσαρκώνοντας έναν πολύπλευρο και πολυδιάστατο χαρακτήρα, που με την σειρά του διασχίζει καθένα από τα κεφάλαια του ζοφερού του βιώματος, που όπως ισχυρίζεται και η ίδια, θα συνεχίσει να την ακολουθεί… Δεν θα φύγει ποτέ…

Δείτε εδώ το trailer της ταινίας «The Stendhal Syndrome»: