Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη
Η έκθεση «Terra Urbana» του Τάσσου Τριανταφύλλου, που πρόσφατα εγκαινιάστηκε στην ENIA GALLERY στον Πειραιά, αποτελεί μια μοναδική αναμέτρηση της δυναμικής του αστικού τοπίου με την καθημερινότητα που το διαμορφώνει. Μέσα από τα έργα του, ο Τριανταφύλλου αναδεικνύει τις αλλοιώσεις και τις μετατοπίσεις που υφίσταται η πόλη, αποτυπώνοντας τις ίδιες τις επιφάνειες της πόλης ως ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας και χρόνου. Οι συνθέσεις του δεν περιορίζονται απλώς σε μια αποτύπωση του περιβάλλοντος, αλλά προσφέρουν μια νέα ανάγνωση του τοπίου, με στόχο να επαναπροσδιορίσουν την αισθητική και τον τρόπο που αλληλεπιδρούμε με τον χώρο γύρω μας.
Η ενότητα «Terra Urbana» εστιάζει σε ένα από τα πιο κοινά και συνηθισμένα στοιχεία της καθημερινότητας, τα πεζοδρόμια, μετατρέποντας τα σε ένα αφηγηματικό υλικό που ανακαλεί το «δέρμα του τόπου». Μέσα από τη μέθοδο του frottage, ο καλλιτέχνης παρακολουθεί και καταγράφει τη συνεχιζόμενη αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το αστικό περιβάλλον, δίνοντας φωνή και υπόσταση σε κάθε αποτύπωμα του χρόνου.
Στην συνέντευξη αυτή, έχουμε την ευκαιρία να εξετάσουμε το concept του καλλιτέχνη, να ανακαλύψουμε τη διαδικασία που ακολουθεί για να φτάσει στην καλλιτεχνική του δημιουργία και να κατανοήσουμε την αξία του αισθητηριακού κώδικα της πόλης, όπως αποτυπώνεται μέσω της δουλειάς του.
-Τάσσο, ποια ήταν η αφετηρία που σας οδήγησε να στραφείτε στο «δέρμα του τόπου» ως βασικό υλικό και αφήγημα της νέας σου δουλειάς;
-Το 2023 με αφορμή την συμμετοχή μου στην έκθεση «Ελαιώνας ‘23 – Χθόνιο και Ανθρωπόκαινος» σε επιμέλεια του Δημήτρη Τρίκα, έκανα έρευνα πεδίου κυρίως στα πεζοδρόμια της Ιεράς Οδού αλλά και της ευρύτερης περιοχής, εντοπίζοντας σημεία όπου τα υλικά κατασκευής των πεζοδρομίων -τούβλα κυρίως- αλλά και των παρακείμενων δρόμων είχαν μετακινηθεί από φυσικά αίτια είτε από την ανθρώπινη παρέμβαση. Από αυτά προέκυψαν οι πρώτες αποτυπώσεις με την τεχνική του frottage, οι οποίες συνεχίστηκαν μέχρι και το 2025.
Η διαδρομή όμως με τις αποτυπώσεις σε δημόσιο χώρο αρχίζει το 2010 με την αποτύπωση δέκα πέντε ταφικών πλακών του 19ου αι. Ελλήνων οι οποίες βρίσκονται στον προαύλιο χώρο της μονής Ζωοδόχου Πηγής- Μπαλουκλή στην Κωνσταντινούπολη.
Τα έργα που προέκυψαν εκτέθηκαν στο Βυζαντινό Μουσείο στην Αθήνα και στο Σισμανόγλειο Μέγαρο στην Κωνσταντινούπολη και αποτέλεσαν αφορμή για ιστορική έρευνα από τους επιστημονικούς συνεργάτες του Μουσείου.
-Στις αποτυπώσεις σας, τι είναι αυτό που σας καθοδηγεί περισσότερο: η υφή που βρίσκετε ή η ιστορία που υποψιάζεστε ότι κρύβετε;
-Τις περισσότερες φορές είναι το ίδιο το υλικό που με οδηγεί στο έργο. Τα σχήματα που εντοπίζω στους δρόμους και πεζοδρόμια με ενδιαφέρουν λόγω της σύνθεσης που κυριαρχεί σε αυτά αλλά και της υφής που διακρίνω επάνω τους. Αποτελούν επιφάνειες που έχει αποτυπωθεί σε αυτές, συν τον χρόνο, η ιστορία αυτού που τις έφτιαξε και αυτών που τίς χρησιμοποιούν. Είναι επιφάνειες που υπόκεινται σε μια διαρκή αλλαγή και μετακίνηση, έστω και ανεπαίσθητη.
-Πώς μεταμορφώνεται κατά την άποψή σας το πεζοδρόμιο –ένα κατεξοχήν κοινόχρηστο στοιχείο– όταν περνά στο χαρτί μέσω του frottage;
-Μεταμορφώνομαι εγώ ό ίδιος, όταν χαμηλώνω την στάση του σώματός μου σκύβοντας ή καθήμενος στον δρόμο αλλά και με τον μεγάλο βαθμό συγκέντρωσης που απαιτείτε για να βγει η αποτύπωση. Το δε σημείο από όπου θα παρθεί η αποτύπωση αποκτά την σημασία ενός ιερού σημείου, δηλαδή ενός σημείου στο οποίο υπάρχει μια πύκνωση λόγω σχημάτων υφών και σύνθεσης, έτσι υπάρχει ως κάτι το αυτοτελές και αναδεικνύεται στην μοναδικότητά του μέσα από το πέρασμά του ως έργο τέχνης.
-Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη επιφάνεια της πόλης που λειτούργησε ως καταλύτης για την ενότητα «TERRA URBANA»;
-Περπατώ στον δρόμο ερευνώντας τον με τα μάτια και αφήνομαι στις συμπτώσεις που θα με οδηγήσουν στην επιφάνεια που θα με κάνει να σταματήσω μπροστά της και την αποτυπώνω. Όλες οι επιφάνειες που με απασχόλησαν είχαν την ιδιαίτερη σημασία τους.
-Πώς διαχειρίζεστε την απόσταση ανάμεσα στο τυχαίο αποτύπωμα και στη συνειδητή καλλιτεχνική επιλογή;
-Ο καλλιτέχνης αφήνει το παιδί να παίξει και αυτό το ενισχύει με την γνώση και την εμπειρία του ενήλικα.
-Σε ποιο βαθμό η διαδικασία συλλογής των αποτυπώσεων λειτουργεί για σας ως μια μορφή περιπλάνησης ή χαρτογράφησης της πόλης;
Από τα σημεία της πόλης που έχω επιλέξει να αποτυπώσω έχω πάρει βέβαια ένα μέρος της εικόνας τους αλλά και έχω ταυτόχρονα αφήσει κάτι από εμένα, παράγωγο σκέψης και συναισθήματος.
-Τι σας γοητεύει περισσότερο στην ιδέα ότι το έργο τέχνης προκύπτει από μια ήδη υπάρχουσα υλικότητα που απλώς μετατοπίζεται σε ένα άλλο επίπεδο ανάγνωσης;
-Το έργο που προκύπτει είναι το αποτέλεσμα συνειδητής έρευνας που αρχίζει με μια μορφή έντονης συγκίνησης όταν αναγνωρίζεις επάνω στην επιφάνεια που θα αποτυπώσεις την ακριβή έκφραση της ιδέα σου.
-Πώς συνομιλεί η δική σας οπτική με τη θεωρητική προσέγγιση του Θωμά Συμεωνίδη για τον «αισθητηριακό κώδικα» της πόλης;
-Το κείμενο του Θωμά Συμεωνίδη αποτυπώνει με εξαιρετική ακρίβεια την σκέψη που υπάρχει στα έργα της ενότητας που παρουσιάζω.
Η πόλη είναι ο καθρέφτης των κατοίκων της, ο καθρέφτης μιας σχέσης διαρκών μεταβολών των στοιχείων του δημόσιου χώρου λόγω της χρήσης τους μέσα στον χρόνο.
Έτσι δημιουργείται ένας «αισθητηριακός κώδικας» επάνω σε αυτά τα υλικά, πεζοδρόμια και δρόμους όπου και αποτυπώνεται ένα σημαντικό μέρος της ανθρώπινης δημόσιας δραστηριότητας. Αυτό είναι που αποτυπώνω.
Μέρος της δουλειά μου είναι η αναγνώριση ο εντοπισμός και η «καταγραφή» αυτού του κώδικα μέσω της αποτύπωσης του.
–Έχετε σκεφτεί πώς μπορεί να αλλάξει η πρόσληψη των έργων σας όταν ο θεατής αντιληφθεί ότι κοιτάζει μια ακριβή αποτύπωση της καθημερινής του διαδρομής;
Η ερμηνεία του έργου τέχνης είναι αποτέλεσμα του πλαισίου που κινείται και υπάρχει ο καθένας μας. Αυτό άλλωστε είναι ένα από τα δώρα της τέχνης.
-Τι θα θέλατε να μεταφέρει στον επισκέπτη η «TERRA URBANA» για το πώς κατοικούμε, περπατάμε και τελικά διαβάζουμε τον αστικό χώρο;
-Τα έργα της ενότητας που παρουσιάζω δημιουργήθηκαν μέσα σε συγκέντρωση και εσωτερική σιωπή, όταν τριγύρω μου εκ των πραγμάτων υπήρχε πολύς θόρυβος λόγω της κίνησης.
Τώρα που τα κοιτάζω τελειωμένα αναγνωρίζω πάνω τους κάτι από αυτήν την σιωπή.
Αυτό θα ήθελα να μεταφερθεί στον επισκέπτη είναι η σιωπή.
Μέσα σε αυτή την συνθήκη να μπορέσει να αναρωτηθεί για το πως κατοικούμε και περπατάμε στον αστικό χώρο.
Info Έκθεσης
ENIA GALLERY
Μεσολογγίου 55, Τ.Κ. 185 45, Πειραιάς – 2104619700
22 Νοεμβρίου 2025 έως 28 Φεβρουαρίου 2026
Ώρες Λειτουργίας
Πέμπτη – Παρασκευή 12:00-19:30
Σάββατο 12:00-16:00
Η είσοδος στην έκθεση είναι ελεύθερη για το κοινό.
Η Γκαλερί θα παραμείνει κλειστή κατά την περίοδο των εορτών, από 25 Δεκεμβρίου
2025 έως 8 Ιανουαρίου 2026.
