Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη
Η ζωγραφική της Δέσποινας Κουβάτσου αποτελεί μια σταθερή κατάθεση πίστης στη δύναμη της παραστατικής τέχνης. Εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ακολουθεί με συνέπεια μια προσωπική εικαστική διαδρομή, όπου η τεχνική αρτιότητα συναντά την ευαισθησία και την εσωτερική αναζήτηση.
Από τις πρώτες νεκρές φύσεις έως τις χαρακτηριστικές γυναικείες μορφές που αιωρούνται μέσα στο υδάτινο στοιχείο, το έργο της εξελίσσεται διαρκώς, διατηρώντας όμως αναλλοίωτη την πίστη της στην αξία της ζωγραφικής ως μέσου έκφρασης.
Με αφορμή τη νέα μας συνομιλία, η ζωγράφος μιλά στo Artviews για τη θέση της παραστατικής ζωγραφικής στη σύγχρονη καλλιτεχνική σκηνή, τη σχέση ανάμεσα στην ιδέα και τη δεξιοτεχνία, την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία, αλλά και για τη δική της πορεία, που συνεχίζει να εμπλουτίζεται με την ίδια αφοσίωση, περιέργεια και δημιουργική ανάγκη που χαρακτήρισαν τα πρώτα της βήματα.
-Δέσποινα, τα τελευταία χρόνια η conceptual art κυριαρχεί σε πολλές μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις. Πώς βλέπετε εσείς αυτή τη μετατόπιση σε σχέση με τη ζωγραφική ως αυτόνομο εικαστικό μέσο;
Η conceptual art κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια σε διεθνείς διοργανώσεις και μεγάλες γκαλερί της Αμερικής και της Ευρώπης. Πρόκειται για την εννοιολογική τέχνη, όπου ο θεατής καλείται να ερμηνεύσει αυτό που βλέπει και το κοινωνικό ή φιλοσοφικό μήνυμα που μεταφέρει το έργο. Εντάξει λοιπόν, πείτε με οπισθοδρομική, όμως κάτι τέτοιο δεν μπορώ να το δω ως έργο τέχνης. Έχω διαφορετικές επιρροές και αντίληψη για την εικαστική τέχνη.
-Πιστεύετε ότι σήμερα η ιδέα έχει υπερισχύσει της δεξιοτεχνίας ή θεωρείτε ότι τα δύο στοιχεία μπορούν να συνυπάρξουν δημιουργικά;
-Η ιδέα και η δεξιοτεχνία όχι μόνο μπορούν, αλλά πρέπει να συνυπάρχουν. Η δεξιοτεχνία είναι το όχημα για να δημιουργηθεί το έργο. Η ιδέα είναι η κινητήριος δύναμη, η πρώτη σκέψη στο μυαλό και στην ψυχή του ζωγράφου. Από εκεί και πέρα, η εξέλιξη του έργου εξαρτάται από τον ίδιο τον δημιουργό.
-Σε μια εποχή όπου η σύγχρονη τέχνη συχνά συνοδεύεται από εκτενή θεωρητικά κείμενα, πιστεύετε ότι ένα ζωγραφικό έργο οφείλει να μπορεί να «μιλά» από μόνο του;
-Αυτό ακριβώς οφείλει να κάνει ένα εικαστικό έργο. Το έργο μιλά στον θεατή του και πολλές φορές, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, δημιουργείται μια βαθιά σχέση σύνδεσης. Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ ότι μια έκθεση ολοκληρώνεται ουσιαστικότερα όταν συνοδεύεται από κείμενα επιμελητών, ιστορικών τέχνης ή ακόμη και του ίδιου του καλλιτέχνη.
-Η παραστατική ζωγραφική γνωρίζει διεθνώς μια νέα άνθηση. Πού αποδίδετε αυτή την επιστροφή του ενδιαφέροντος;
-Επιστροφή προς την παραστατική ζωγραφική, δηλαδή, προς την αληθινή ζωγραφική, θα έλεγα εγώ. Όπως υπάρχει μια επιστροφή στη φύση και στις αξίες, έτσι πιστεύω ότι υπάρχει και μια επιστροφή στην ουσία της τέχνης.
-Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν ζωγράφο που επιλέγει να παραμείνει πιστός στον καμβά σε μια εποχή εγκαταστάσεων, ψηφιακών έργων και πολυμέσων;
-Σε έναν κόσμο ψηφιακής εικόνας και εγκαταστάσεων, ο ζωγράφος καλείται να αποδείξει ότι το ίχνος του ανθρώπινου χεριού πάνω στον καμβά προσφέρει μια αλήθεια που η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει. Αγαπώ τη μυρωδιά του μουσαμά, της μπογιάς και του νέφτι. Όταν μπαίνω στο εργαστήριό μου, παίρνω μια βαθιά ανάσα· είναι ανάσα ζωής για εμένα. Δεν είμαι αρνητική στις εγκαταστάσεις και στα πολυμέσα, αλλά σαν το λάδι πάνω στον μουσαμά… δεν έχει.
-Υπάρχει κάποιος σύγχρονος Έλληνας ή ξένος εικαστικός του οποίου η δουλειά σάς ενδιαφέρει ιδιαίτερα και γιατί;
-Οι σύγχρονοι Έλληνες ζωγράφοι είναι πολλοί και εξαιρετικοί. Θα ήθελα να μην αναφερθώ ονομαστικά, όμως θα αναφέρω ξανά τον Ισπανό ζωγράφο Dino Valls. Οι δημιουργίες του διακρίνονται για την εξαιρετική τεχνική τους, η οποία παραπέμπει στους μεγάλους δασκάλους της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, ενώ ταυτόχρονα διερευνούν σύγχρονα ψυχολογικά και υπαρξιακά ζητήματα. Οι αινιγματικές μορφές του, γεμάτες συμβολισμούς, συνδυάζουν την επιστημονική γνώση, τη φιλοσοφία και την ιστορία της τέχνης, δημιουργώντας έργα με έντονη εσωτερικότητα και διαχρονική δύναμη.
– Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση ανάμεσα στην αισθητική συγκίνηση και τον κοινωνικό ή πολιτικό προβληματισμό μέσα σε ένα έργο τέχνης;
– Η ζωγραφική μου δεν εστιάζει στον κοινωνικό ή πολιτικό σχολιασμό.Με ενδιαφέρει περισσότερο να αναδεικνύω την ομορφιά, το συναίσθημα και την ανθρώπινη ευαισθησία.. Αγαπώ την ομορφιά, τον έρωτα και τα νιάτα. Θέλω να ζωγραφίζω έργα που να δίνουν χαρά. Υπάρχουν ήδη τόσα προβλήματα γύρω μας, που δεν πιστεύω ότι είναι απαραίτητο να τα αποτυπώνουμε όλα στην τέχνη.
-Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την παραγωγή εικόνων. Πιστεύετε ότι αποτελεί εργαλείο ή πρόκληση για την αυθεντικότητα της δημιουργίας;
-Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο, αρκεί να μη χαθεί η αυθεντικότητα της δημιουργίας. Για μένα, όμως, το σημαντικότερο είναι η ίδια η εμπειρία της δημιουργίας. Η χαρά που νιώθει ένας καλλιτέχνης όταν ολοκληρώνει ένα έργο που γεννήθηκε από τη δική του σκέψη, τον προσωπικό του αγώνα και τα χέρια του δεν μπορεί να αντικατασταθεί από καμία τεχνητή νοημοσύνη.
