Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη

Στην παρούσα συνέντευξη φιλοξενούμε τον Σπύρο Κροκίδη, Διευθύνοντα Σύμβουλο της “Ιονίας Ανάπτυξης” – Αναπτυξιακού Οργανισμού της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, καθώς και Εκπρόσωπο του Ελληνο-Ινδικού Επιμελητηρίου Εμπορίου & Οικονομίας στα Ιόνια Νησιά.
Με πολύχρονη εμπειρία στη στρατηγική ανάπτυξη και ενεργή παρουσία σε ζητήματα τουρισμού και βιωσιμότητας, ο κ. Κροκίδης έχει αναδείξει τη σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στην οικονομική πρόοδο, την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας.

Μετά τη μεγάλη επιτυχία της πρόσφατης εκδήλωσης στο Λιστόν με τις Φιλαρμονικές, που ανέδειξε τη δυναμική της Κέρκυρας ως προορισμού πολιτισμού και ποιοτικού τουρισμού, συζητούμε μαζί του για τη στρατηγική τοποθέτηση του νησιού στη νέα εποχή.

Ποιες είναι οι προκλήσεις της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης; Πώς μπορεί η Κέρκυρα να αξιοποιήσει τις πολιτιστικές της ιδιαιτερότητες και ταυτόχρονα να επενδύσει σε νέες τεχνολογίες και σύγχρονες υποδομές;

Ο κ. Κροκίδης απαντά, φωτίζοντας το όραμα για ένα νησί που συνδυάζει παράδοση, καινοτομία και αειφορία.

Η Τουριστική Ταυτότητα της Κέρκυρας

-Kύριε Κροκίδη, ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν την Κέρκυρα από άλλους τουριστικούς προορισμούς στην Ελλάδα;

–Η Κέρκυρα διακρίνεται για τον μοναδικό συνδυασμό φυσικής ομορφιάς, πολιτιστικής κληρονομιάς και κοσμοπολίτικης ατμόσφαιρας. Η αρχιτεκτονική της πόλης, οι ενετικές επιρροές, τα φεστιβάλ και η μουσική παράδοση, σε συνδυασμό με τις παραλίες, τα τοπία και τη γαστρονομία, δημιουργούν ένα πολυδιάστατο τουριστικό προϊόν που υπερβαίνει το κλασικό μοντέλο «ήλιος και θάλασσα».

-Πώς έχει εξελιχθεί το τουριστικό “προϊόν” της Κέρκυρας τα τελευταία 20 χρόνια;

-Τα τελευταία 20 χρόνια, το προϊόν έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά. Από τον παραδοσιακό θερινό μαζικό τουρισμό, το νησί έχει επεκταθεί σε θεματικές μορφές όπως ο πολιτιστικός, ο περιπατητικός, ο θαλάσσιος αθλητικός και ο γαστρονομικός τουρισμός, ενώ η κρουαζιέρα έχει αποκτήσει αυξημένη σημασία.

-Το νησί σας συγκεντρώνει πολύ κόσμο τα τελευταία χρόνια. Θεωρείτε πώς υπάρχει υπερτουρισμός στο νησί; Αν ναι, πώς αντιμετωπίζεται;

-Η Κέρκυρα αντιμετωπίζει περιόδους έντονης τουριστικής πίεσης, ειδικά στην πόλη και σε δημοφιλείς παραλίες. Η διαχείριση περιλαμβάνει σχεδιασμό υποδομών, αποκέντρωση δραστηριοτήτων, ρύθμιση κίνησης κρουαζιερόπλοιων και ενίσχυση εναλλακτικών διαδρομών.

Βιώσιμος Τουρισμός & Περιβαλλοντική Διαχείριση

-Τι σημαίνει για εσάς «βιώσιμος τουρισμός» στην πράξη;

-Στην πράξη, βιώσιμος τουρισμός σημαίνει ανάπτυξη που σέβεται το περιβάλλον, ενισχύει την τοπική κοινωνία, προάγει την αυθεντικότητα και διατηρεί την ελκυστικότητα του προορισμού μακροπρόθεσμα, εξισορροπώντας οικονομικά οφέλη και περιβαλλοντική προστασία.

-Ποιες ενέργειες έχουν γίνει ή σχεδιάζονται για την προστασία του φυσικού πλούτου της Κέρκυρας από την τουριστική πίεση;

-Έχουν υλοποιηθεί δράσεις όπως η προστασία παραλιών και θαλάσσιων οικοσυστημάτων, η ρύθμιση αγκυροβολίας, οι καθαρισμοί βυθού, η ανάδειξη μονοπατιών και η περιβαλλοντική εκπαίδευση επισκεπτών και κατοίκων.

-Πώς μπορεί να επιτευχθεί ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική προστασία;

-Η ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική προστασία είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση για νησιά όπως η Κέρκυρα. Για να επιτευχθεί, χρειάζεται ένα τριπλό μείγμα πολιτικών:

• Σαφείς κανόνες και χωροταξικός σχεδιασμός – να γνωρίζουμε πού και με ποιες προδιαγραφές μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός, ώστε να προστατεύονται οι ευαίσθητες περιοχές και να μην υπερφορτώνονται οι υποδομές.
• Επενδύσεις σε πράσινες υποδομές – ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιώσιμες μετακινήσεις. Χωρίς αυτά, η ανάπτυξη οδηγεί αναπόφευκτα σε περιβαλλοντική επιβάρυνση.
• Σύγχρονα εργαλεία διαχείρισης – χρήση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο για τις ροές επισκεπτών, την κατανάλωση πόρων και τις περιβαλλοντικές πιέσεις. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να κατευθύνουμε τον τουρισμό πιο ισορροπημένα στον χώρο και τον χρόνο.

Παράλληλα, είναι κρίσιμο να ενσωματωθεί η τοπική κοινωνία στη διαδικασία: όταν οι κάτοικοι βλέπουν ότι ο τουρισμός σέβεται το περιβάλλον τους και βελτιώνει την ποιότητα ζωής, γίνονται οι ίδιοι οι πιο ισχυροί “φύλακες” της ισορροπίας.

Με λίγα λόγια, η ισορροπία δεν θα έρθει από το “φρένο” στον τουρισμό, αλλά από την έξυπνη διαχείρισή του, με κανόνες, υποδομές και συμμετοχή. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για έναν βιώσιμο προορισμό που θα σέβεται και θα αναδεικνύει το φυσικό και πολιτιστικό του κεφάλαιο

-Υπάρχει επαρκής ανακύκλωση, διαχείριση απορριμμάτων και πράσινες υποδομές για την εξυπηρέτηση της τουριστικής κίνησης;

-Η αλήθεια είναι ότι η Κέρκυρα – όπως και πολλά άλλα νησιά – δεν διαθέτει ακόμη το επίπεδο ανακύκλωσης, διαχείρισης απορριμμάτων και πράσινων υποδομών που απαιτεί η σημερινή τουριστική πραγματικότητα. Τα τελευταία χρόνια έγιναν βήματα προς τα εμπρός, όμως η πίεση που δημιουργεί η τουριστική αιχμή είναι τεράστια: ο πληθυσμός του νησιού πολλαπλασιάζεται μέσα σε λίγους μήνες, και αυτό φέρνει έντονες προκλήσεις στην καθαριότητα, στα απορρίμματα, στην κατανάλωση νερού και ενέργειας.

Ο σύγχρονος επισκέπτης δεν αρκείται σε καλές υπηρεσίες φιλοξενίας· περιμένει να δει και υπεύθυνη περιβαλλοντική διαχείριση. Και εδώ είναι που πρέπει να επενδύσουμε: σε ολοκληρωμένα συστήματα ανακύκλωσης, στη διαχείριση βιοαποβλήτων, σε ενεργειακά αποδοτικές υποδομές, σε κυκλικές πρακτικές που θα μειώσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού.

Παράλληλα, οι πράσινες υποδομές δεν είναι μόνο θέμα “οικολογίας”, είναι και θέμα ανταγωνιστικότητας. Ένας προορισμός που δείχνει ότι φροντίζει το περιβάλλον του προσελκύει υψηλότερης ποιότητας τουρισμό και παραμένει βιώσιμος μακροπρόθεσμα.

Συνεπώς, η απάντηση είναι: έχουμε ξεκινήσει, αλλά δεν είμαστε ακόμη εκεί που πρέπει. Χρειάζεται σχέδιο, επενδύσεις και συνεργασία μεταξύ Δημοσίου, ΟΤΑ, επιχειρήσεων και κοινωνίας, ώστε η Κέρκυρα να γίνει πραγματικά πράσινος και υπεύθυνος προορισμός

Υποδομές & Στρατηγικός Σχεδιασμός

-Οι τουριστικές υποδομές του νησιού ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του σύγχρονου επισκέπτη;

-Οι τουριστικές υποδομές της Κέρκυρας έχουν σαφώς βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν ανταποκρίνονται πάντα πλήρως στις απαιτήσεις του σύγχρονου επισκέπτη. Ο ταξιδιώτης σήμερα ζητά όχι μόνο διαμονή και θάλασσα, αλλά πλήρη εμπειρία, με άνετες μετακινήσεις, πράσινες υποδομές, ψηφιακές υπηρεσίες, υψηλό επίπεδο εξυπηρέτησης και αυθεντική τοπική ταυτότητα.

Σε ορισμένους τομείς έχουμε προχωρήσει – η ξενοδοχειακή υποδομή είναι ανταγωνιστική, υπάρχει ενδιαφέρον για νέες μορφές τουρισμού, και η γαστρονομία και ο πολιτισμός μας δίνουν προστιθέμενη αξία. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις: τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης πιέζονται, η διαχείριση απορριμμάτων δεν είναι στο επίπεδο που απαιτείται, οι δημόσιες συγκοινωνίες χρειάζονται αναβάθμιση, ενώ λείπουν σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία που θα διευκολύνουν τον επισκέπτη και θα βελτιώσουν τη συνολική εμπειρία.

Με απλά λόγια, η Κέρκυρα προσφέρει έναν μοναδικό προορισμό, αλλά για να γίνει πραγματικά έξυπνος και βιώσιμος χρειάζεται επενδύσεις σε υποδομές και καλύτερο σχεδιασμό. Ο στόχος δεν είναι να έχουμε περισσότερους επισκέπτες, αλλά να προσφέρουμε καλύτερη ποιότητα εμπειρίας, ώστε ο επισκέπτης να μείνει περισσότερο, να ξοδέψει περισσότερο και να θελήσει να επιστρέψει. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα για το μέλλον

-Ποιος είναι ο ρόλος του Δημοσίου και των ΟΤΑ στον σχεδιασμό μακροπρόθεσμης τουριστικής πολιτικής;

-Ο ρόλος του Δημοσίου και των ΟΤΑ στον σχεδιασμό μακροπρόθεσμης τουριστικής πολιτικής είναι καθοριστικός, γιατί ο τουρισμός δεν μπορεί να αναπτυχθεί μεμονωμένα από την αγορά χωρίς στρατηγικό πλαίσιο.

Το Δημόσιο έχει την ευθύνη να θέτει το γενικό πλαίσιο: στρατηγικούς στόχους, κανόνες βιωσιμότητας, εθνικές πολιτικές για τις υποδομές, το περιβάλλον και την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Επίσης, μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων – ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, ευρωπαϊκά προγράμματα – μπορεί να κατευθύνει επενδύσεις εκεί όπου πραγματικά χρειάζονται.

Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, από την άλλη, είναι πιο κοντά στην κοινωνία και γνωρίζουν τις τοπικές ανάγκες. Ο ρόλος τους είναι να προσαρμόζουν το εθνικό πλαίσιο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου: να οργανώνουν τοπικά συμβούλια τουρισμού, να διασφαλίζουν τη συμμετοχή των κατοίκων, να προστατεύουν το περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά, να δημιουργούν τις απαραίτητες υποδομές και να ενισχύουν τη συνεργασία με τους επαγγελματίες του κλάδου.

Στην πραγματικότητα, η μακροπρόθεσμη τουριστική πολιτική δεν είναι αποτελεσματική αν δεν υπάρξει στενή συνεργασία ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, την Περιφέρεια, τους Δήμους και τους τοπικούς φορείς. Το Δημόσιο δίνει το όραμα και τα εργαλεία, οι ΟΤΑ το προσαρμόζουν και το υλοποιούν με κοινωνική νομιμοποίηση.

Μόνο έτσι μπορούμε να περάσουμε από την αποσπασματική διαχείριση σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης που θα αντέξει στον χρόνο».

-Τι είδους επενδύσεις χρειάζεται η Κέρκυρα για να εξελιχθεί σε «έξυπνο» και βιώσιμο τουριστικό προορισμό;

Αν θέλουμε η Κέρκυρα να εξελιχθεί σε “έξυπνο” και βιώσιμο τουριστικό προορισμό, χρειάζονται επενδύσεις σε τρεις βασικούς άξονες: υποδομές, ψηφιακές τεχνολογίες και πράσινες λύσεις.

Πρώτον, υποδομές ανθεκτικές και φιλικές στο περιβάλλον: σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, βιώσιμη διαχείριση απορριμμάτων, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε ξενοδοχεία και τουριστικές εγκαταστάσεις, αναβάθμιση μεταφορών με έμφαση στη μικροκινητικότητα και τη δημόσια συγκοινωνία. Χωρίς αυτά, ο τουρισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει σε ισορροπία με την τοπική κοινωνία.

Δεύτερον, ψηφιακές επενδύσεις. Χρειαζόμαστε ένα ολοκληρωμένο σύστημα έξυπνης διαχείρισης προορισμού (Destination Management System) που θα παρέχει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για τις ροές επισκεπτών, την πληρότητα, τις περιβαλλοντικές πιέσεις. Παράλληλα, απαιτούνται ψηφιακές εφαρμογές για τον επισκέπτη: έξυπνη πλοήγηση, προβολή τοπικών προϊόντων και εμπειριών, προσωποποιημένες πληροφορίες.

Τρίτον, επενδύσεις στην τοπική ταυτότητα και τον άνθρωπο. Η Κέρκυρα μπορεί να διαφοροποιηθεί μέσα από την ανάδειξη της πολιτιστικής της κληρονομιάς, της μουσικής παράδοσης, της γαστρονομίας και των τοπικών προϊόντων. Αυτό σημαίνει στήριξη σε παραγωγούς, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, νέες τουριστικές εμπειρίες που συνδέουν τον επισκέπτη με τον τόπο.

Συνολικά, μιλάμε για επενδύσεις που δεν είναι απλώς “τουριστικές”, αλλά διατομεακές – συνδυάζουν περιβάλλον, τεχνολογία, πολιτισμό και κοινωνία. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για να γίνει η Κέρκυρα πραγματικά έξυπνος και βιώσιμος προορισμός».

Κοινωνία & Τουρισμός

-Πώς επηρεάζει ο τουρισμός την τοπική κοινωνία – οικονομικά, κοινωνικά αλλά και πολιτισμικά;

 –Ο τουρισμός επηρεάζει την τοπική κοινωνία σε πολλά επίπεδα.

Οικονομικά, είναι ο βασικός πυλώνας της Κέρκυρας. Δημιουργεί θέσεις εργασίας, στηρίζει επιχειρήσεις από τα ξενοδοχεία και την εστίαση μέχρι τους αγρότες και τους μικροπαραγωγούς, και φέρνει σημαντικά έσοδα που τροφοδοτούν ολόκληρη την τοπική οικονομία.

Κοινωνικά, όμως, ο τουρισμός αλλάζει και τον τρόπο ζωής. Από τη μια πλευρά, ανοίγει την κοινωνία μας σε νέες ιδέες, δίνει ευκαιρίες στους νέους να ασχοληθούν με σύγχρονα επαγγέλματα, φέρνει μια εξωστρέφεια. Από την άλλη, δημιουργεί προκλήσεις: πίεση στις υποδομές, αίσθηση κορεσμού σε ορισμένες περιοχές, ακόμα και ζητήματα στέγασης, αφού η τουριστική χρήση συχνά ανταγωνίζεται την κατοικία.

Πολιτισμικά, ο τουρισμός είναι δίκοπο μαχαίρι. Μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάδειξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς – φεστιβάλ, μουσεία, τοπικές παραδόσεις αποκτούν διεθνή ορατότητα. Ωστόσο, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος της εμπορευματοποίησης, να χάσει η εμπειρία την αυθεντικότητά της αν δεν υπάρξει σωστή διαχείριση.

Γι’ αυτό, ο τουρισμός πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ολιστικό ζήτημα: όχι μόνο οικονομικός πολλαπλασιαστής, αλλά και κοινωνική και πολιτισμική δύναμη που πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε να ενισχύει – και όχι να διαβρώνει – την ταυτότητα της Κέρκυρας».

–Υπάρχει συνεργασία με τους τοπικούς παραγωγούς και επαγγελματίες για την ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας;

 –Η συνεργασία με τους τοπικούς παραγωγούς και επαγγελματίες είναι απολύτως κρίσιμη για την ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας της Κέρκυρας και του Ιονίου. Δεν μιλάμε μόνο για τουρισμό ως υπηρεσία φιλοξενίας, αλλά για μια ολιστική εμπειρία προορισμού. Αυτό σημαίνει ότι ο επισκέπτης θέλει να δοκιμάσει τα τοπικά προϊόντα, να γνωρίσει την τοπική κουλτούρα, να έρθει σε επαφή με τους ίδιους τους ανθρώπους του τόπου.

Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε δίκτυα συνεργασίας: ξενοδοχεία και εστιατόρια που προμηθεύονται από τοπικούς παραγωγούς, τουριστικές εμπειρίες που ενσωματώνουν επισκέψεις σε ελαιοτριβεία, οινοποιεία, εργαστήρια παραδοσιακής τέχνης, ακόμα και σε αγροκτήματα. Έτσι, ο τουρίστας δεν καταναλώνει απλώς “υπηρεσίες”, αλλά γνωρίζει τον τόπο σε βάθος.

Για τους ίδιους τους παραγωγούς και επαγγελματίες, αυτή η συνεργασία είναι ευκαιρία οικονομικής ενδυνάμωσης και παράλληλα κίνητρο να διατηρήσουν ζωντανές τις παραδόσεις και τις καλλιέργειες. Για το νησί συνολικά, είναι ο δρόμος προς έναν τουρισμό με ταυτότητα, που διαφοροποιείται από τον μαζικό και άχρωμο τουρισμό άλλων περιοχών.

Άρα η απάντηση είναι: ναι, η συνεργασία υπάρχει, αλλά χρειάζεται συστηματική ενίσχυση και θεσμοθέτηση. Να δημιουργηθούν πλατφόρμες, προγράμματα και κίνητρα που θα φέρουν πιο κοντά τον τουρισμό με την τοπική παραγωγή και την επιχειρηματικότητα. Μόνο έτσι ο επισκέπτης θα παίρνει μαζί του την “ουσία” της Κέρκυρας και όχι απλώς μια αναμνηστική φωτογραφία».

–Πώς μπορεί να ενισχυθεί η συμμετοχή των κατοίκων στον σχεδιασμό του τουριστικού μοντέλου;

-Ο τουρισμός δεν μπορεί να σχεδιάζεται “από πάνω προς τα κάτω”, χωρίς τη φωνή των ανθρώπων που ζουν εδώ. Οι κάτοικοι πρέπει να νιώθουν ότι ο τουρισμός δεν τους επιβάλλεται, αλλά ότι τον συνδιαμορφώνουν. Αυτό σημαίνει απλά πράγματα: να τους δίνεται χώρος να πουν τι τους προβληματίζει, τι θεωρούν ότι βελτιώνει ή υποβαθμίζει την καθημερινότητά τους, ποια σημεία του νησιού θέλουν να αναδειχθούν και ποια να προστατευθούν.

Όταν ένας κάτοικος βλέπει ότι η γνώμη του μετράει – είτε μέσα από μια ανοιχτή συζήτηση στη γειτονιά, είτε μέσα από μια ψηφιακή εφαρμογή όπου μπορεί να προτείνει λύσεις – τότε αισθάνεται συμμέτοχος και όχι απλώς θεατής. Αυτό από μόνο του δημιουργεί μια άλλη σχέση με τον τουρισμό: πιο θετική, πιο παραγωγική και πιο βιώσιμη.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, ο καλύτερος “πρεσβευτής” ενός προορισμού είναι ο ίδιος ο κάτοικός του. Αν οι κάτοικοι της Κέρκυρας είναι υπερήφανοι για το πώς αναπτύσσεται ο τουρισμός, αυτή η υπερηφάνεια θα μεταδοθεί και στους επισκέπτες».

Νέες Τάσεις & Προκλήσεις

-Τι ρόλο παίζει ο ψηφιακός μετασχηματισμός στον τουρισμό της Κέρκυρας;

-Ο ψηφιακός μετασχηματισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στον τουρισμό της Κέρκυρας, γιατί αλλάζει ριζικά τόσο τον τρόπο που ο επισκέπτης επιλέγει και βιώνει τον προορισμό, όσο και τον τρόπο που οι τοπικοί φορείς και επιχειρήσεις τον διαχειρίζονται.

Σε επίπεδο επισκέπτη, οι σύγχρονοι ταξιδιώτες αναζητούν προσωποποιημένη πληροφόρηση, άμεση κράτηση και διαδραστικές εμπειρίες. Ένα ψηφιακό οικοσύστημα που παρέχει εφαρμογές για σημεία ενδιαφέροντος, έξυπνη πλοήγηση, δυναμική διαχείριση ροών, ακόμα και εικονική ξενάγηση σε πολιτιστικά μνημεία, ενισχύει σημαντικά την εμπειρία του.

Σε επίπεδο επιχειρήσεων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δημιουργεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: online κράτηση, έξυπνες λύσεις διαχείρισης, ψηφιακές καμπάνιες προβολής, ακόμα και εργαλεία ανάλυσης συμπεριφοράς πελατών. Ειδικά για τις μικρομεσαίες τουριστικές επιχειρήσεις της Κέρκυρας, είναι το “διαβατήριο” για να παραμείνουν ορατές και ανταγωνιστικές σε μια διεθνή αγορά που αλλάζει ταχύτατα.

Με άλλα λόγια, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι πολυτέλεια – είναι το θεμέλιο για έναν βιώσιμο, ανταγωνιστικό και έξυπνο τουρισμό στην Κέρκυρα, που θα συνδυάζει το φυσικό και πολιτιστικό μας απόθεμα με την καινοτομία και την τεχνολογία».

-Πώς αντιμετωπίζει το νησί την εποχικότητα στον τουρισμό;

-Με την ανάπτυξη θεματικών μορφών τουρισμού, τη διοργάνωση εκδηλώσεων εκτός καλοκαιριού και την προώθηση συνεδριακού και εκπαιδευτικού τουρισμού, η Κέρκυρα επιδιώκει να επεκτείνει την τουριστική περίοδο.

-Ποιες είναι οι προκλήσεις που θέτει η κλιματική αλλαγή στον τουρισμό του Ιονίου;

-Η κλιματική αλλαγή θέτει μια σειρά από πολυεπίπεδες προκλήσεις στον τουρισμό του Ιονίου. Καταρχάς, μιλάμε για περιβαλλοντικές πιέσεις: άνοδο της στάθμης της θάλασσας που απειλεί τις παράκτιες ζώνες, αυξημένη διάβρωση ακτών, υψηλότερες θερμοκρασίες και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα που επηρεάζουν την ελκυστικότητα του προορισμού αλλά και την ασφάλεια των υποδομών.

Δεύτερον, υπάρχει το ζήτημα της εποχικότητας. Οι πολύ ζεστοί καλοκαιρινοί μήνες μπορεί σταδιακά να καταστήσουν την αιχμή της τουριστικής περιόδου λιγότερο ανεκτή για τους επισκέπτες, οδηγώντας σε μετατόπιση της ζήτησης προς την άνοιξη και το φθινόπωρο. Αυτό απαιτεί νέες στρατηγικές προσαρμογής, ώστε οι τοπικές κοινωνίες και επιχειρήσεις να μπορούν να λειτουργούν βιώσιμα σε ένα πιο διευρυμένο αλλά διαφορετικά κατανεμημένο ημερολόγιο τουρισμού.

Τρίτον, τίθεται θέμα υποδομών και ανθεκτικότητας. Τα ξενοδοχεία, τα λιμάνια, τα δίκτυα ενέργειας και ύδρευσης πρέπει να σχεδιάζονται με αντοχή σε ακραίες συνθήκες, διαφορετικά οι επιπτώσεις από μια καταιγίδα ή έναν καύσωνα θα είναι δυσανάλογα μεγάλες.

Και βέβαια, υπάρχει και η πρόκληση της εικόνας: ο σύγχρονος επισκέπτης αναζητά πλέον “πράσινους” και βιώσιμους προορισμούς. Αν το Ιόνιο δεν επενδύσει έγκαιρα στη βιώσιμη διαχείριση, στον περιορισμό των εκπομπών και στην προστασία του περιβάλλοντος, θα χάσει μέρος της ανταγωνιστικότητάς του.

Με απλά λόγια, η κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα· είναι και οικονομικό και κοινωνικό, γιατί επηρεάζει τη δομή του τουριστικού μας μοντέλου. Η απάντηση πρέπει να είναι μια ολοκληρωμένη στρατηγική: επενδύσεις σε πράσινες υποδομές, ενίσχυση της ανθεκτικότητας, διαφοροποίηση του προϊόντος και ένταξη της βιωσιμότητας στον ίδιο τον πυρήνα της τουριστικής ταυτότητας του Ιονίου».

 Προσωπικό όραμα

Οραματίζομαι μια Κέρκυρα που θα αποτελεί πρότυπο βιώσιμου και ποιοτικού τουρισμού, όπου η ανάπτυξη στηρίζεται στην ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη, την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική συνοχή. Με ισόρροπη ανάπτυξη σε όλη τη διάρκεια του έτους, που αξιοποιεί την τεχνολογία, προστατεύει την κληρονομιά της και προσφέρει αυθεντικές εμπειρίες.

Η Κέρκυρα διαθέτει σημαντική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά. Η ανάπτυξη θεματικού τουρισμού, όπως ο πολιτιστικός, γαστρονομικός, περιπατητικός, και ναυτικός τουρισμός, έχει αποδειχθεί διεθνώς (UNWTO, 2023) πως προσελκύει τουρίστες υψηλής ποιότητας και επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.

Στατιστικό στοιχείο: Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Τουρισμού (2022), ο θεματικός τουρισμός στην Ελλάδα αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό 7%, ενώ η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου κατά 2-3 μήνες μπορεί να αυξήσει το ΑΕΠ κατά 1-1.5%.

Παράδειγμα: Το Δίκτυο Μονοπατιών της Κρήτης (Walkers’ Welcome) έχει δημιουργήσει μια αυθεντική εμπειρία πεζοπορίας που συνδυάζεται με τοπικές δραστηριότητες, αυξάνοντας την επισκεψιμότητα στις λιγότερο γνωστές περιοχές και ενισχύοντας την τοπική οικονομία (Kretschmer et al., 2021).

Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου περιορίζει τις πιέσεις της υπερφόρτωσης και κατανέμει ομαλότερα τις εισροές επισκεπτών, βελτιώνοντας τις υποδομές και μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα (EC, 2020).

Παράδειγμα: Το πρόγραμμα «Slow Food» στην Ιταλία προωθεί γαστρονομικό τουρισμό με έμφαση στην τοπική παραγωγή, διατηρώντας ζωντανές κοινότητες και αυξάνοντας τις επισκέψεις καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου (Slow Food International, 2023).

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στην έξυπνη διαχείριση τουριστικών ροών και στην ενίσχυση της εμπειρίας του επισκέπτη. Έξυπνες εφαρμογές και πλατφόρμες, όπως αυτές που εφαρμόστηκαν σε προορισμούς της Πορτογαλίας, επιτρέπουν την ανακατεύθυνση των επισκεπτών προς λιγότερο κορεσμένες περιοχές και τη βελτίωση της προσβασιμότητας (Smart Tourism, 2022).

Η προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς της Κέρκυρας είναι απαραίτητη για τη διατήρηση του μοναδικού της χαρακτήρα.

Παράδειγμα: Το πρόγραμμα «Καθαρές Παραλίες» στην Ελλάδα, μέσω συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, έχει μειώσει σημαντικά τα απορρίμματα σε παραθαλάσσιες περιοχές, αυξάνοντας την επισκεψιμότητα από τουρίστες που αναζητούν οικολογικά βιώσιμους προορισμούς (Ministry of Environment, 2023).

Με αυτό το όραμα, η Κέρκυρα μπορεί να αναδειχθεί σε πρότυπο τουριστικού προορισμού που συνδυάζει ποιότητα, αειφορία και καινοτομία, προσφέροντας αυθεντικές εμπειρίες στους επισκέπτες και ευημερία στην τοπική κοινωνία.

-Αν μπορούσατε να αλλάξετε ένα πράγμα άμεσα στον τουρισμό του νησιού, ποιο θα ήταν αυτό;

-Αν μπορούσα να αλλάξω ένα πράγμα άμεσα στον τουρισμό της Κέρκυρας, θα ήταν η εισαγωγή ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης προορισμού. Σήμερα, η μεγάλη μας πρόκληση δεν είναι η έλλειψη ζήτησης – η Κέρκυρα είναι ήδη ιδιαίτερα ελκυστική – αλλά η ορθολογική διαχείριση των ροών επισκεπτών. Αυτό σημαίνει να γνωρίζουμε, σε πραγματικό χρόνο, πού βρίσκονται οι πιέσεις: στα σημεία πολιτιστικού ενδιαφέροντος, στις παραλίες, στις μεταφορές, στις υποδομές.

Με ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσαμε να σχεδιάσουμε στρατηγικά την τουριστική ανάπτυξη, να προωθήσουμε εναλλακτικές μορφές και περιοχές που μένουν αναξιοποίητες, να αποσυμφορήσουμε το ιστορικό κέντρο και τα δημοφιλή σημεία, και να κατευθύνουμε τον επισκέπτη σε εμπειρίες που θα του προσφέρουν αυθεντικότητα και ποιότητα.

Παράλληλα, θα δίναμε τη δυνατότητα στους ίδιους τους κατοίκους να απολαμβάνουν καλύτερη ποιότητα ζωής, χωρίς την αίσθηση ότι ο τουρισμός “επιβαρύνει” την καθημερινότητά τους. Σε δεύτερο επίπεδο, θα είχαμε στα χέρια μας αξιόπιστα στοιχεία για να χαράξουμε πολιτική – όχι με βάση την αίσθηση ή τις πιέσεις της στιγμής, αλλά με δεδομένα και τεκμηρίωση.

Με άλλα λόγια, η αλλαγή που θα έκανα άμεσα είναι να περάσουμε από την αποσπασματική διαχείριση σε ένα σύγχρονο μοντέλο βιώσιμου προορισμού, που θα εξασφαλίζει ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης, περιβάλλοντος και κοινωνίας. Μόνο έτσι η Κέρκυρα θα παραμείνει διεθνώς ανταγωνιστική και ελκυστική, όχι μόνο σήμερα αλλά και για τις επόμενες γενιές.